Western
Z Wikipedii
Western - gatunek filmu fabularnego, działki w szczawnicy powieści awanturniczej, szkoły policealne albo też sztuki scenicznej obejmujący utwory, sypialnie których akcja rozgrywa się w okresie kolonizacji i stabilizowania się życia na terenach zachodnich stanów USA , depilacja laserowa zwanych Dzikim Zachodem . Jest charakterystyczną formą amerykańską, suknie ślubne chociaż był uprawiany również przez twórców rodem z Europy.
Klasyczny western charakteryzuje się pewnymi stałymi cechami, pozycjonowanie i optymalizacja z których podstawowymi są:
- tematyka związana z wydarzeniami historycznymi na Dzikim Zachodzie w drugiej połowie XIX w. (walki z Indianami, fotele z masażem wojna secesyjna , monitoring budowa kolei transkontynentalnej, stoły walka z przestępczością, sypialnie "gorączka złota" itp.)
- wyrazista akcja o dobitnie zarysowanym konflikcie dramatycznym (starcie sił reprezentujących wartości pozytywne z siłami zła), szczawnica najczęściej powiązanym z wątkiem miłosnym
- główny bohater ( kowboj , kamery traper, szczawnica szeryf, soczewki kontaktowe "jeździec znikąd") odznaczający się budzącymi sympatię cechami: szlachetnością, łóżka odwagą, 436xayyal8 przedsiębiorczością, Zakopane apartamenty wielką sprawnością fizyczną i siłą – przedstawiony na tle uschematyzowanego zespołu postaci ubocznych (śmiała dziewczyna, prawy i odważny szeryf, bywalcy małomiasteczkowego saloonu, Indianie , złowrodzy przeciwnicy, lojalni przyjaciele)
- obowiązkowe składniki awanturnicze: strzelaniny, bójki, konne pościgi
- operowanie efektownymi plenerami Dzikiego Zachodu (rozległe prerie , skaliste wąwozy).
Spis treści |
[ edytuj ] Western w literaturze
[ edytuj ] Western filmowy
[ edytuj ] Historia
Western pojawia się już u początków sztuki filmowej (pierwszy amerykański film z tego gatunku powstał w 1903 r. – Napad na ekspress – reż. Edwin S. Porter z pierwszą gwiazdą Broncho Billy Andersonem . Pierwszy western dźwiękowy to W starej Arizonie nakręcony w 1928 roku przez Raoula Walsha i Irvinga Cummingsa ) i trwa do dziś nieprzerwanie; należy do najbardziej skonwencjonalizowanych jej gatunków; jego dramaturgia poddana jest stałym regułom, które zmieniają się w nieznacznym tylko stopniu. Kanony specyficznego aktorstwa westernowego ustalili tacy m.in. aktorzy, jak T. Mix, Gary Cooper , Henry Fonda , Clint Eastwood , John Wayne , James Stewart , Lee Marvin , Glenn Ford , James Coburn , Robert Mitchum , i.in.
[ edytuj ] Western klasyczny
.jpg)
Klasyczne westerny opowiadają historie dziejące się na ogół w drugiej połowie XIX w. na terenach, które później stały się amerykańskimi stanami, tzw. Dzikim Zachodzie. Najczęściej dzieją się one w okresie od wojny secesyjnej do masakry w Wounded Knee . Niekiedy jednak dotyczą one wcześniejszego okresu, od bitwy o Alamo ( 1836 ), zaś akcja tzw. późnych westernów dzieje się aż do rewolucji meksykańskiej ( 1913 ). Pomimo, że westerny ścisłe wiązały się z konkretnym miejscem i okresem w historii Stanów Zjednoczonych, ich ogromna popularność objęła cały świat. Westerny kręcone w latach 40. i 50. podkreślały wartość honoru i poświęcenia. W późniejszym okresie, zwłaszcza w latach 70., ich spojrzenie stało się bardziej pesymistyczne, kładąc nacisk na brutalność i cynizm.
[ edytuj ] Antywestern
W latach 70.-90. powstało wiele tzw. antywesternów, przez krytykę określanych też jako westerny rewizjonistyczne, w których odbrązawiano legendę dzikiego zachodu oraz starano się ukazać tubylczych Amerykanów w mniej stereotypowy i zafałszowany sposób (m. innymi filmy Eastwooda , Costnera ). Przeciwko fałszywemu obrazowi Indian w kinie amerykańskim protestował m.in. w 1973 roku Marlon Brando . Wkrótce też zaczęły powstawać filmy z udziałem autentycznych indiańskich aktorów ( Will Sampson , Floyd Westerman , Rodney Grant , Tantoo Cardinal i inni) oraz osadzone w bardziej współczesnych realiach filmy twórców tubylczych ( Chris Eyre ).
[ edytuj ] Seriale telewizyjne
Wraz z upowszechnieniem telewizji powstawać zaczęły także westernowe seriale telewizyjne. W Polsce, spośród seriali tego typu, największa popularność zdobyły Bonanza , Domek na prerii oraz Doktor Quinn . Do seriali westernowych nie emitowanych w Polsce zaliczyć można: Gunsmoke, The Lone Ranger, The Rifleman, Have Gun, Will Travel, The Big Valley, Maverick i wiele innych.
[ edytuj ] Włoskie westerny
We Włoszech kręcono tzw. spaghetti westerny , początkowo pogardzane przez krytyków, z czasem zaliczone do filmów kultowych. Czołowym twórcą był tu Sergio Leone – Za garść dolarów (1964), Za kilka dolarów więcej (1965), Dobry, zły i brzydki (1966), Pewnego razu na Dzikim Zachodzie (1968), Garść dynamitu (1971), Nazywam się Nobody (1973). Dzięki muzyce do jego filmów zyskał sławę kompozytor Ennio Morricone . Wielką gwiazdą po występach w filmach Leone stał się Clint Eastwood , inni znakomici aktorzy występujący w spaghetti westernach to Charles Bronson , Henry Fonda , Lee Van Cleef , James Coburn , Klaus Kinski , Claudia Cardinale , Rod Steiger , Jason Robards .
[ edytuj ] Niemiecko-jugosłowiańsko-włoski cykl filmów o Winnetou
W latach sześćdziesiątych XX-tego wieku powstała też niemiecko - włosko - jugosłowiańska seria westernów, na podstawie popularnych powieści Karola Maya opowiadających o przygodach dzielnego Apacza Winnetou i jego przyjaciół. W roli głównej wystąpił francuski aktor Pierre Brice . Na cykl składały się między innymi takie filmy jak: Skarb w Srebrnym Jeziorze (1962), Winnetou (1963), Old Shatterhand (1964), Winnetou i Apanatschi (1966), Winnetou w Dolinie Śmierci (1968).
[ edytuj ] Inne westerny europejskie
Z wielkim rozmachem od 1964 r. filmy o tematyce indiańskiej realizowano w NRD , w wytwórni filmowej DEFA . Kręcono je na ogół w plenerach dawnej Jugosławii . Najpopularniejszym aktorem grającym w tych filmach role Indian był serbski aktor Gojko Mitić . W mniejszych na ogół rolach pojawiali się w nich również aktorzy polscy. Najbardziej znane filmy z tego nurtu, to Synowie Wielkiej Niedźwiedzicy (1966, niem. Die Söhne der großen Bärin), Biały Wilk (1969, niem. Weiße Wölfe), Tecumseh (1972), Ulzana (1974). Ostatnim filmem o tematyce indiańskiej był w 1988 r. Łowca w Meksyku (niem. Präriejäger in Mexiko). Popularność tych filmów znacznie spadła po upadku komunizmu w tym kraju.
W Czechosłowacji Oldřich Lipský nakręcił western Lemoniadowy Joe, czyli Końska opera (1964) według powieści Jiříego Brdečki z Karelem Fialą w tytułowej roli.
Do polskich westernów zaliczyć można jedynie film Eukalipus Marcina Krzyształowicza z 2001 roku oraz Summer Love Piotra Uklańskiego z 2006 roku. Są to jedyne polskie filmy, któreych akcja toczy się na Dzikim Zachodzie. "Polskimi westernami" ochrzczono niezbyt słusznie również takie filmy jak Rancho Texas (1958) Wadima Berestowskiego , Prawo i pięść (1964) Jerzego Hoffmana i Edwarda Skórzewskiego oraz Wilcze echa (1968) Aleksandra Ścibora-Rylskiego . Choć filmy te posiadają pewne cechy westernów (m.in. wartka akcja, samotny bohater w walce ze złem, strzelanina w miasteczku), to jednak nie są to westerny w klasycznym znaczeniu tego słowa, gdyż ich akcja nie toczy się w zachodnich stanach Ameryki, lecz w Polsce w Bieszczadach lub na Ziemiach Odzyskanych. Tematyka westernowa jest stale obecna w filmach znanego twórcy-amatora, Józefa Kłyka .
[ edytuj ] Najbardziej znani twórcy i najbardziej znane amerykańskie westerny
- Wesley Ruggles – Cimarron (1931) – nagrodzony Oscarem w trzech kategoriach (film, reżyseria, scenariusz adaptowany)
- John Ford – Dyliżans (1939), Miasto bezprawia (1946), Fort Apache (1948), Nosiła żółtą wstążkę (1949), Rio Grande (1950), Jak zdobywano Dziki Zachód (1962), Człowiek, który zabił Liberty Valance'a (1962), Jesień Czejenów (1964);
- John Huston – Skarb Sierra Madre (1947);
- Howard Hawks – Rzeka Czerwona (1948), Bezkresne niebo (1952), Rio Bravo (1959), Rio Lobo (1970);
- Delmer Daves – Złamana strzała (1950), Rancho w dolinie (1956), 15:10 do Yumy (1957)
- Fred Zinnemann – W samo południe (1952), Oklahoma! (1955);
- Anthony Mann – Winchester '73 (1950), Daleki kraj (1954), Gwiazda szeryfa (1957), Człowiek z dzikiego zachodu (1958);
- John Sturges – Ostatni pociąg z Gun Hill (1958), Siedmiu wspaniałych (1960), Joe Kid (1972), Konie Valdeza (1973);
- William Wyler – Człowiek z zachodu (1940), Biały Kanion (1958);
- Edward Dmytryk – Dwa złote colty (1959), Shalako (1968);
- George Roy Hill – Butch Cassidy i Sundance Kid (1969)
- Joshua Logan – Pomaluj swój wóz (1969) – musical ;
- Arthur Penn – Mały, wielki człowiek (1970)
- Terence Young – Samuraj i kowboje (Soleil rouge, 1970)
- Michael Crichton – Świat dzikiego zachodu (1973) – western science fiction ;
- Clint Eastwood – Mściciel (1973), Wyjęty spod prawa Josey Wales (1976), Niesamowity jeździec (1985), Bez przebaczenia (1992);
- Sam Peckinpah – Strzały o zmierzchu (1962), Major Dundee (1965), Dzika banda (1969), Ballada o Cable'u Hogue'u (1970), Junior Bonner (1972), Pat Garrett i Billy Kid (1973);
- Lawrence Kasdan – Silverado (1985), Wyatt Earp (1994)
- Kevin Costner – Tańczący z wilkami (1990), Bezprawie (2003)
[ edytuj ] Zobacz też
[ edytuj ] Źródła
- Michalski Cz., Western, WAiF, Warszawa 1969.
- Michalski Cz., Western i jego bohaterowie, WAiF, Warszawa 1972; 1975.
- Plesnar Ł., Twarze westernu, Rabid, Kraków 2009.
- Skwara J., Western odrzuca legendę, MAW, Warszawa 1985.
| Trzęsienie ziemi w pobliżu bazy w Guantanamo |
|
Trzęsienie ziemi o sile 5, 6 miało miejsce w sobotę na Kubie, ok. 43 km od miasta Guantanamo, w pobliżu amerykańskiej bazy o tej samej nazwie. Wstrząsy nie spowodowały strat ani ofiar.
|
| Świętokrzyskie: Wybuch pieca zabił dwie osoby |
|
Dwóch mężczyzn zginęło w sobotę wieczór od wybuchu pieca opalanego miałem, w gospodarstwie ogrodniczym w Podolanach (Świętokrzyskie) - poinformowała policja.
|
| Papież "przerażony": Zdradziliście! |
|
Amerykańska organizacja pomocy dla ofiar księży-pedofilów skrytykowała sobotni list Benedykta XVI do katolików w Irlandii, w którym papież potępił molestowanie seksualne dzieci przez przedstawicieli kleru i niewłaściwą reakcję biskupów.
|
| Znany dziennikarz zamordowany w Kaliningradzie |
|
W Kaliningradzie zamordowano znanego dziennikarza Maksima Zujewa - podała w sobotę agencja RIA-Nowosti. Ciało publicysty z ranami kłutymi szyi i tułowia znaleziono w piątek w jego mieszkaniu.
|
| Zamieszki pod Manchesterem, napięta sytuacja |
|
W Bolton (okolice Manchesteru) doszło w sobotę po południu do konfrontacji uczestników wiecu zorganizowanego przez skrajną prawicę z lewicowymi kontrdemonstrantami i do ataków na policję. W mieście utrzymuje się napięta atmosfera.
|