Thomas Mann
Z Wikipedii
| Thomas Mann | |
 Thomas Mann w 1937 r. |
|
| Imiona i nazwisko | Paul Thomas Mann |
| Data i miejsce urodzenia | 6 czerwca 1875 Lubeka , podsłuchy Niemcy |
| Data i miejsce śmierci | 12 sierpnia 1955 Zurych , działki w szczawnicy Szwajcaria |
| Narodowość | niemiecka |
| Dziedzina sztuki | literatura |
| Ważne dzieła | Buddenbrookowie Śmierć w Wenecji Czarodziejska góra Doktor Faustus |
 Zdjęcia w Commons |
|
 Cytaty w Wikicytatach |
|
Thomas Mann (właśc. Paul Thomas Mann, szkoły policealne po polsku Tomasz Mann, sypialnie ur. 6 czerwca 1875 w Lubece , depilacja laserowa Niemcy , suknie ślubne zm. 12 sierpnia 1955 w Zurychu , pozycjonowanie i optymalizacja Szwajcaria ) – prozaik i eseista niemiecki , fotele z masażem laureat literackiej nagrody Nobla w 1929 roku. Uznany za najwybitniejszego pisarza niemieckiego w pierwszej połowie XX wieku i jednego z najwybitniejszych, monitoring m.in. obok Goethego , stoły w dziejach literatury niemieckiej w ogóle.
Spis treści |
[ edytuj ] Pochodzenie i dom rodzinny
Mann urodził się w Lubece , sypialnie mieście hanzeatyckim , szczawnica wchodzącym w skład Cesarstwa Niemieckiego na prawach samodzielnego landu .
Jego ojciec, kamery Thomas Heinrich Johann Mann, szczawnica pochodził ze starej hanzeatyckiej rodziny, soczewki kontaktowe zaś matka, łóżka Júlia da Silva Bruhns, 436xayyal8 z mieszanej niemiecko- brazylijsko - kreolskiej rodziny. Biografowie przyszłego noblisty lubili podkreślać sąsiadowanie w nim cech typowych dla powściągliwych ludzi z północy i żywiołowych z południa. Jego starszym bratem był urodzony w roku 1871 Heinrich Mann , Zakopane apartamenty który podobnie jak on miał zostać w przyszłości sławnym pisarzem.
Ojciec Manna był bogatym hurtownikiem zbożowym i senatorem miasta Lubeki. Zmarł w roku 1891, kiedy Thomas miał zaledwie kilkanaście lat. Ojciec, kiedy zmuszony był poddać się poważnej operacji, której zresztą nie przeżył, napisał w pośpiesznie sporządzonym testamencie, że jego dochodowa firma ma zostać, w wypadku śmierci, zlikwidowana i że upłynnione fundusze przeznaczone zostaną na wykształcenie i życie rodziny. Senator Mann nakładał też na kuratorów obowiązek przeciwdziałania wczesnym próbom literackim chłopców. Jednakże obawy senatora w większym stopniu odnosiły się do skłonności Heinricha, nie zaś Thomasa.
Po śmierci senatora rodzina przeprowadziła się do Monachium w Bawarii , gdzie Thomas pracował pewien czas w firmie rachunkowej i uczęszczał na tamtejszy uniwersytet jako wolny słuchacz. W Monachium mieszkał na stałe w latach 1891-1933.
[ edytuj ] Początki kariery literackiej
Pisarstwo coraz bardziej go pociągało. Podczas pobytu z Heinrichem we Włoszech miał już na koncie pierwsze napisane nowele. Część z nich opublikował i wydał z zbiorze (Mały pan Friedemann) jeszcze przed końcem XIX wieku.
W roku 1900, w wieku lat 25, napisał swoją pierwszą powieść pt. Buddenbrookowie. Była to powieść-saga rodzinna o świetności i upadku możnego mieszczańskiego hanzeatyckiego rodu. Niewątpliwie dzieje jego własnej rodziny dostarczyły młodemu Mannowi cennego tworzywa do tego dzieła. Książka wyszła drukiem, w dwóch tomach, rok później, przynosząc autorowi wielki rozgłos. Rok później (1902) wydał Królewską wysokość.
[ edytuj ] Rodzina
W roku 1905 poślubił Katię Pringsheim , córkę profesora matematyki na Uniwersytecie Monachijskim . Małżeństwo to trwało aż do śmierci Tomasza i wydało sześcioro dzieci ( Erikę , Klausa , Golo , Monikę , Elżbietę i Michała ). Klaus i Erika poszli w ślady ojca i zostali ludźmi pióra. Golo był znanym historykiem , zaś Michał grał na skrzypcach, a w późniejszych latach został historykiem literatury. Warto w tym miejscu dodać, że i Tomasz Mann był bardzo muzykalnym, a jedna z jego późniejszych głośniejszych powieści, Doktor Faustus traktuje właśnie, wedle jego słów, o muzyce i polityce . Żona, która przez cały czas wspierała męża w jego twórczości, poświęciła swemu małżeństwu książkę Moje nienapisane wspomnienia. Katia Mann spisała i wydała je przy pomocy dzieci (Eriki, Golo i Michała), gdy miała już ukończone 90 lat, ponad 20 lat po śmierci męża. Spełniła tym samym jego życzenia by listów i pamiętników nie publikować aż do upłynięcia 20 lat od jego śmierci.
Klaus popełnił samobójstwo w roku 1949. Michał, w roku 1976, wkrótce po zakończeniu pracy edytorskiej nad pamiętnikami ojca. Samobójstwa w najbliższej rodzinie Tomasza Manna zdarzały się często. W okresie młodości przeżył samobójstwa swoich sióstr (Carla w 1910 i Julia w 1927). U schyłku życia Mann wykazywał wiele serdeczności i opieki nad swoim wnukiem Frido - synem Michała.
[ edytuj ] Dwa światy Tomasza Manna
Tomasz Mann, przez wielu uznawany za jednego z największych pisarzy niemieckich miał, paradoksalnie, dość skomplikowane życie prywatne. Pozornie był to typowy przykład mieszczańskiej rodziny niemieckiej, z wierną i oddaną żoną ( Katia Mann ), sześciorgiem dzieci [1] , finansową zaradnością i zasobnością. W tym portrecie brak jednak jednej, bardzo ważnej informacji: pisarz był homoseksualistą lub biseksualistą [2] . Wiele względów zmusiło go do nieupubliczniania tego. Sam wychowany w tradycyjnych zasadach mieszczańskich za niezbędne uznawał klasyczne podstawy rodziny niemieckiej. Wobec najbliższych i przyjaciół nie skrywał swych pasji, ale wobec świata zewnętrznego unikał demonstrowania swej orientacji seksualnej .
Wielu badaczy już bardzo wcześnie zauważyło szereg podobieństw między doświadczeniami Manna-człowieka a głównymi bohaterami jego powieści i opowiadań. Baczna obserwacja samego siebie i zjawisk zachodzących wokół, służyła za kanwę jego literackich fikcji. W „Tonio Krugerze” postać Hansa Hansena to cień jego własnych doświadczeń romantycznych ze szkolnym kolega Arminem Martensem. Pribislav Hippe z Czarodziejskiej Góry " to inny kolega lat szkolnych, Willri Timpe. Jedna z głównych miłości Manna, Paul Ehrenberg z monachijskiej Akademii Sztuk, odrodził się czterdzieści lat później jako Rudi Scherdtfeger w „ Doktorze Faustusie ” [3] . Chłopiec ze „Śmierci w Wenecji” jest portretem autentycznego zdarzenia fascynacji pisarza młodym Polakiem, którego z uwielbieniem podpatrywał na plaży w Wenecji podczas rodzinnego urlopu w 1911. Wspomina o tym dość obszernie jego żona Katia w pamiętnikach opublikowanych wiele lat po śmierci męża [4] .
Dwoje dzieci pisarza, Erika i Klaus było homoseksualistami. W liście do Klausa z 1927 Tomasz Mann domaga się wręcz, by syn (posiadający, naturalnie, przewagę młodości) nie obracał się w tych samych kręgach, co 17-letni Klaus Heuser wobec którego on sam miał słabość. Pisarz napomina syna, że sam będąc sławnym, ale już starszym panem ma wszak prawo do doświadczania tych samych przygód, co syn i zadaje retoryczne pytanie: czy tylko ty masz być tym, który stale grzeszy? [5]
Autor obszernej monografii o Mannie, Anthony Heilbut stawia tezę, że doświadczenie homoseksualne pisarza było centralnym elementem jego twórczości [6] . Homoseksualizm Manna był też dość rzeczowo udokumentowany przez dwóch innych znanych badaczy literatury europejskiej: Ronalda Haymana i Donalda Pratera, autorów monografii o pisarzu [7] . Nie idą oni jednak tak daleko w ferowaniu opinii o wpływie homoseksualizmu Manna na jego twórczość.
[ edytuj ] Dalsza kariera
[ edytuj ] I wojna światowa
W czasie I wojny światowej Thomas Mann poparł, w przeciwieństwie do swego brata Heinricha, politykę wojenną Wilhelma II . Dał temu wyraz w swym monumentalnym eseju pt. Wyznania człowieka apolitycznego. Jednakże opinię zrewidował po pewnym czasie, czemu dał wyraz już w przedmowie do tego dzieła.
[ edytuj ] Republika Weimarska
Po wojnie Mann zdecydowanie popierał ustanowienie Republiki Weimarskiej oraz angażował się na rzecz kulturalnego pojednania pokonanych Niemiec z zagranicą.
W tych latach powstała m.in. wielka biblijna tetralogia o Józefie oraz jego bodajże najsłynniejsza powieść Czarodziejska Góra , będąca symbolicznym obrazem kryzysu duchowego Europy przed wybuchem wojny. Jej akcja rozgrywa się w odizolowanym od świata sanatorium w szwajcarskim Davos .
[ edytuj ] Nagroda Nobla
W roku 1929 Mann otrzymał literacką nagrodę Nobla . Po raz pierwszy jako kandydat do niej był wymieniany już po ukazaniu się (1913) Śmierci w Wenecji , a od kilku lat przed jej przyznaniem niezmiennie znajdował się w gronie faworytów.
Oficjalne uzasadnienie głosiło, iż otrzymał ją za Buddenbrooków, jednakże tak naprawdę większość członków komitetu pragnęła przyznać mu ją za Czarodziejską górę, lecz ten z nich, który miał w przedmiocie decydujący głos, powiedział, że zagłosuje za kandydaturą Manna, pod warunkiem, że w protokole zapisze się, iż nagrodę otrzymuje za Buddenbrooków[ potrzebne źródło ]. Tak też i się stało.
[ edytuj ] Emigracja
Mann, który należał do aktywnych przeciwników ruchu nazistowskiego , w chwili przejęcia przez Hitlera władzy w Niemczech znajdował się za granicą i tam też postanowił pozostać. Decyzja ta umocniła się w nim po pożarze Reichstagu w lutym 1933 roku niedługo po nominowaniu Hitlera na kanclerza Rzeszy . Stosunki z Mannami zerwał m.in. również noblista i dawny przyjaciel Gerhart Hauptmann , który pozostał w kraju.
Początkowo rodzina Mannów mieszkała w Szwajcarii . W roku 1937 przyjęli obywatelstwo Czechosłowacji . Jednakże niedługo potem przenieśli się do znacznie bezpieczniejszego USA , gdzie zamieszkał także Heinrich oraz inni znani niemieccy pisarze walczący z hitleryzmem, jak chociażby Bertold Brecht .
Początkowo mieszkali w Princeton w stanie New Jersey , gdzie Mann wykładał gościnnie na Princeton University . Niedługo jednak przenieśli się do Kalifornii , gdzie wybudowali nowy dom. Pod koniec trwania II wojny światowej Mann uzyskał obywatelstwo amerykańskie.
Po pokonaniu Hitlera Mann dalej pozostał na emigracji w Stanach (potem wyjechał znów do Szwajcarii, w 1952), tylko dwa razy odwiedzając swoją ojczyznę (ostatni raz w roku swej śmierci, 1955).
[ edytuj ] Dzieła Manna
Zgodnie ocenia się, że Mann stworzył nowy typ powieści epickiej o charakterze intelektualnym i nierzadko ironicznym (jak jego powieść łotrzykowska i zarazem ostatnie dzieło Wyznania hochsztaplera Feliksa Krulla). W okresie Weimaru i po jego upadku Mann był orędownikiem demokracji i parlamentaryzmu oraz ogólnie pojętego humanizmu (choć, trzeba przyznać, wcześniej też). Świadectwem jego zaangażowania politycznego jest też cykl mów radiowych do narodu niemieckiego w czasie wojny.
[ edytuj ] Inspiracje twórcze
Mann znajdował się pod wyraźnym wpływem Goethego , któremu zresztą poświęcił powieść Lotta w Weimarze (1939). Wśród innych jego inspiratorów znajdują się:
- Biblia
- Marcin Luter
- Gotthold Ephraim Lessing
- Friedrich von Schlegel
- E.T.A. Hoffmann
- Arthur Schopenhauer
- Edgar Allan Poe
- Richard Wagner
- Theodor Fontane
- Fiodor Dostojewski
- Friedrich Nietzsche
- Sigmund Freud
- Joseph Conrad
- Carl Gustav Jung
[ edytuj ] Wpływ na literaturę polską
Zaproszony przez polski PEN Club Mann odwiedził Warszawę w 1927 roku. Pisarz wydawany już wcześniej w Polsce miał w trakcie kilkudniowej wizyty szczególnie głośną recepcję. Wizyta była na bieżąco opisywana przez Wiadomości Literackie , które zamieściły wywiad z nim, a także uzupełniony przekład przedmowy do "Tajnego agenta" Josepha Conrada . Po dwóch latach kupił posiadłość w Nidzie na Litwie, gdzie spędzał wakacje. Jednym z pierwszych pisarzy polskich, którzy zafascynowali się twórczością Manna był Bruno Schulz . Prawdopodobnie zainspirowany wizytą napisał opowiadanie znane dziś wyłącznie w języku niemieckim- "Die Heimkehr" ("Ojczyzna"- nie jest pewne, czy opowiadanie niemieckie jest oryginałem, czy tłumaczeniem), które wysłał do Manna, jednakże nigdy nie otrzymał odpowiedzi. Fascynację Mannem Schulz utrzymał do końca życia, co wyraża się w jego listach do Stanisława Ignacego Witkiewicza (1935) i do Anny Płockier (1941). W tym czasie powstało także kilka wierszy o Mannie - między innymi "O rzeczach Tomasza Manna" Jana Lechonia , "Exegi monumentum" Antoniego Słonimskiego i "Na powrót Tomasza Manna do Europy" Witolda Wirpszy . Do najwcześniejszych i najbardziej znaczących pism krytycznych o Mannie należą teksty Stanisława Brzozowskiego , Zygmunta Łempickiego , Zofii Nałkowskiej , Jana Lechonia, Egona Naganowskiego , Marii Dąbrowskiej i Witolda Gombrowicza . Wielki wpływ Manna znajduje się między innymi w dziełach Czesława Miłosza , który przyznawał, że "Czarodziejska góra" przetransformowała zupełnie jego myślenie, że nie mógłby bez niej napisać "Doliny Issy" (voir: wywiad dla Radio France 2003). Współcześnie żyjący polscy pisarze zainspirowani i zajęci od lat badaniem twórczości Manna to między innymi Adam Zagajewski i Paweł Huelle .
[ edytuj ] Twórczość
- Upadła (1894)
- Mały pan Friedemann (1899)
- Buddenbrookowie (1901)
- Tonio Kröger (1903)
- Tristan (1903)
- U proroka (1904)
- Królewska Wysokość (1909)
- Śmierć w Wenecji (1912)
- Rozważania człowieka apolitycznego (1918)
- Czarodziejska góra (1924)
- Mario i czarodziej (1930)
- Józef i jego bracia (1933-1943)
- Historie Jakubowe (1933)
- Młody Józef (1934)
- Józef w Egipcie (1936)
- Józef Żywiciel (1943)
- Lotta w Weimarze (1939)
- Doktor Faustus (1947)
- Jak powstał Doktor Faustus. Powieść o powieści (1949)
- Wybraniec (1951)
- Wyznania hochsztaplera Feliksa Krulla (1954)
- Niemcy, słuchajcie! (cykl mów radiowych, 1942)
Przypisy
- ↑ http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1929/mann-autobio.html Autobiografia Manna
- ↑ Thomas Mann's Frustration - The New York Review of Books
- ↑ "Love in a dark time", C. Tóibín, Toronto, 2001, ISBN 0-7710-8580-X (str. 118)
- ↑ "Unwritten memories", K. Mann, wyd. A. Knopf, 1975, ISBN 978-0-394-49403-6
- ↑ "Love in a dark time", str. 119
- ↑ "Tomasz Mann: Eros and Literature", A. Heilbut, ISBN 0-333-67447-2
- ↑ "Thomas Mann. A biography" R. Hayman , wyd. Bloosberg; T. Mann: A life" D. Prater , Oxford
[ edytuj ] Linki zewnętrzne
- Thomas Mann- Projekt Gutenberg
- Biografia Manna na stronie Nagrody Nobla
- Akta FBI nt. Manna (archiwizacja 2004)
- O esejach politycznych Tomasza Manna
|
|||||||
| Kuriozalna wypowiedź Komorowskiego o in vitro |
|
Szokujące słowa padły podczas debaty, która ma wyłonić kandydata PO na prezydenta. Marszałek Sejmu, pytany o finansowanie zabiegów in vitro z budżetu państwa, stwierdził: "Na pewno nie w stosunku do wszystkich, tylko w stosunku do tych, gdzie jest szansa na to, że się urodzą dzieci zdrowe i będą dobrze wychowane".
|
| Niemcy: Dwulatek przeżył upadek z 15 metrów |
|
Dwuletni chłopiec z Herne (w zachodnich Niemczech) przeżył upadek z 15 metrów, po tym jak wypadł z okna mieszkania położonego na 5. piętrze - poinformowała niemiecka policja.
|
| Ile są warte komisje śledcze? |
|
Pół miliona złotych kosztowała w 2009 r. działalność sejmowych komisji śledczych, ustaliła "Rzeczpospolita".
|
| Wojna MON z patologiami |
|
Resort obrony przyjął strategię, która ma wzmocnić dyscyplinę wśród żołnierzy oraz przeciwdziałać uzależnieniom i patologiom w armii w ciągu najbliższych pięciu lat. Będzie to kosztowało MON ponad 7 mln zł, podaje "Rzeczpospolita".
|
| Merkel wyróżni Tuska |
|
Kanclerz Niemiec Angela Merkel wygłosi laudację na cześć Donalda Tuska, który 13 maja odbierze w Akwizgranie Nagrodę Karola Wielkiego, ujawnił "Dziennikowi Gazecie Prawnej" prof. Władysław Bartoszewski.
|