Toledo (Hiszpania)
Z Wikipedii
| Toledo | |||||
|
|||||
 Toledo |
|||||
| Państwo |  Hiszpania |
||||
| Wspólnota autonomiczna |  Kastylia-La Mancha |
||||
| Burmistrz | Emiliano García-Page | ||||
| Powierzchnia | 232, podsłuchy1 km² | ||||
| Położenie | 39° 51' 23 '' N 4° 1' 30'' W |
||||
| Wysokość | 529 m n.p.m. | ||||
| Ludność (2007) • liczba ludności • gęstość |
78 618 338, działki w szczawnicy72 os./km² |
||||
| Kod pocztowy | 45001-45009 | ||||
| Miasta partnerskie |  Akwizgran  Nara  Hawana  Jerozolima  Toledo |
||||
|
Położenie na mapie Hiszpanii
  Toledo
|
|||||
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|||||
| Strona internetowa miasta | |||||
Toledo ( łac. : Toletum, szkoły policealne arab. : 'طليطلة sypialnie Code2000, depilacja laserowa Code2001, suknie ślubne Code2002, pozycjonowanie i optymalizacja Free Serif, fotele z masażem TITUS Cyberbit Basic, monitoring Doulos SIL, stoły Chrysanthi Unicode, sypialnie Bitstream Cyberbit, szczawnica Bitstream CyberBase, kamery Thryomanes, szczawnica Gentium, soczewki kontaktowe GentiumAlt, łóżka Lucida Grande, 436xayyal8 Free Sans, Zakopane apartamenty Microsoft Sans Serif, Lucida Sans Unicode">Ṭulayṭulah, ladino : Toldoth-pueblos, hebr. i mozarab. : Tolétho) – miasto w środkowej Hiszpanii (ok. 70 km na południe od Madrytu ), ok. 60 tys. mieszk. (1991) i pow. 232, 1 km2. Leży na wzgórzu w zakolu rzeki Tag . Stolica wspólnoty autonomicznej Kastylia-La Mancha i prowincji Toledo . Ośrodek przemysłu lekkiego, spożywczego i rzemiosła artystycznego. Znany ośrodek turystyczny, kultu religijnego - siedziba prymasów Hiszpanii. Jeden z najcenniejszych klejnotów hiszpańskiej architektury. Wielu znanych ludzi i artystów urodziło się lub mieszkało w Toledo, m.in. Al-Zarqali , Garcilaso de la Vega , Eleanor z Toledo , Alfons X i El Greco .
Spis treści |
[ edytuj ] Historia
- Osada założona przez Iberów ;
- W 192 p.n.e. zdobyta przez Rzymian , nazwana Toletum, była centrum administracyjnym i handlowym prowincji Hispania Tarraconensis ;
- Od V w. pod władzą Wizygotów , od rządów Liuvigilda (Leovigilda) w VI w. stolica ich państwa i centrum religijne (nadal arcybiskup Toledo jest prymasem Hiszpanii);
- 711–1085, pod panowaniem Maurów ; Toledo było wielkim ośrodkiem rzemiosła, szczególnie produkcji broni i jedwabiu. Pozostawało jednak w cieniu Kordowy i Sewilli . W czasach kalifatu kordobańskiego przeżywało swój "złoty wiek", odznaczający się koegzystencją muzułmanów , Żydów i chrześcijan ;
- 1036–85, po rozpadzie kalifatu kordobańskiego stolica jednego z najbogatszych państw ( taifa ) muzułmańskiego Al-Andalus , obejmującego centralną część Półwyspu Iberyjskiego ;
- W 1085 zdobyte przez króla Alfonsa VI , zostało stolicą Kastylii ;
- W 1492 wygnanie Żydów ;
- 1520–21, ośrodek powstania miast kastylijskich przeciwko próbie ograniczania wolności miast przez Karola V ;
- Od 1561, po przeniesieniu stolicy do Madrytu utrata znaczenia gospodarczego i politycznego;
- W 1609 wypędzenie morysków ;
- VII–IX 1936 obrona Alkazaru przez zwolenników Francisco Franco przed siłami republikańskimi (w czasie wojny domowej 1936-39), później miasto opanowane przez frankistów.
[ edytuj ] Zabytki
- Katedra, po katedrze w Burgos , najbardziej znacząca budowla gotycka w Hiszpanii. Budowana w latach 1227-1493 na miejscu pierwszej katedry, zamienionej w czasach władzy Maurów na meczet. Na fasadach widać wpływy francuskiego gotyku. Wieża południowa nieukończona, jedynie zamknięta barokową kopułą.; wieża północna o wys. 90 m.
- Przed wejściem do katedry krużganek z XIV w., przebudowany w XV–XVI i XVIII w. We wnętrzu, 5-nawowym, o dług. 112 m i szer. 56 m o wystroju barokowym – 22 kaplice, m.in.:
-
- Capilla de San Juan, mieszcząca przebogaty skarbiec a w nim słynną monstrancję o wys. ok. 3, 0 m, najważniejszy element procesji w Boże Ciało;
- Capilla Mayor, ze wspaniałymi bogato rzeźbionymi ścianami ołtarza, po obu stronach którego znajdują się grobowce królów , książąt i biskupów;
- Capilla Mozarabe, w której odprawiana jest msza wg liturgii mozarabskiej (wg obrządku Wizygotów, żyjących pod panowaniem Maurów);
- Capilla Santiago, z mistrzowsko rzeźbionym grobowcem A. de la Luna i jego żony;
- Chór, z należącymi do najpiękniejszych na świecie stallami w stylu gotyckim i renesansowym ;
- Zakrystia, z obrazami El Greco i Goi ;
- Alkazar , twierdza z XI wieku wzniesiona w najwyższym punkcie miasta, po ciągłych uszkodzeniach odbudowywany. W trakcie oblężenia w 1936 r. całkowicie zniszczony. Odbudowany zgodnie z planami z czasów Karola V. Wewnątrz muzeum z pamiątkami po wojnie domowej ;
- Castillo de San Servando, średniowieczny zamek nad brzegiem Tagu;
- Kościoły:
- San Tome z XIV w., dawny meczet w stylu mudejar , znany z obrazu El Greco Pogrzeb hrabiego Orgaza ;
- San Juan de los Reyes z XV/XVI w., zbudowany w stylu izabelińskim początkowo miał zostać miejscem pochówku Królów Katolickich, zamiar zmieniono po zdobyciu Grenady ;
- San Roman z XII w., obecnie muzeum ze zbiorami z czasów Wizygotów;
- Santo Cristo de la Luz z X/ XII w. przebudowany z meczetu , w stylu mudejar;
- Santiago del Arrabal z XII w., w stylu mudejar;
- klasztor del Cristo de la Vega z XI w w stylu mudejar;
- Santa Maria la Blanca z XII w., przekształcona z synagogi na kościół w XV w., z pięknymi wnętrzami w stylu mudejar; podobno najstarszy istniejący budynek synagogi w Europie;
- Synagoga El Transito z 1356 , mieści muzeum Żydów sefardyjskich ;
- meczet Tornerías Mosque z XI w;
- Pałace, m.in. Palacio de Fuensalida z XV w.; pałac arcybiskupi z XVI/XVII w.; Galiana Palace z XIII w w stylu mudejar;
- Ratusz z XVII w.;
- 'Hospital de Tavera - Museum Duque de Lerma z XVI w. w stylu renesansowym;
- Ruiny budowli rzymskich i średniowiecznych, m.in. bramy: Puerta Vieja de Bisagra z XI w., Puerta Nuevade de Bisagra z XVI w., Puerta del Sol z XIV w., w stylu mudejar, Puerta del Cambron - muzułmańska i XVI w;
- Mosty , m.in. Puente de Alcantara z IX w.;
- Muzea:
- Museo-Hospital de Santa Cruz, w dawnym renesansowym szpitalu z XVI w. Druga pod względem ważności (po Prado w Madrycie) galeria malarstwa hiszpańskiego;
- Casa del Greco, rezydencja magnacka z XIV/XV w., dom El Greco; posiada obrazy mistrza oraz innych malarzy ze szkoły Murilla i Velazqueza ;
- Muzeum Archeologiczne, ze znaleziskami z czasów rzymskich i wizygockich.
 Alkazar w Toledo. |
 Katedra w Toledo (XIII w.) |
 Zamek templariuszy Malpica. |
|
 Ratusz w Toledo (XVII w.) |
 Kościół Santo Cristo de la Luz w Toledo (999 r.) |
 Kościół Santiago del Arrabal w Toledo (XIII w.) |
 Klasztor San Juan de los Reyes w Toledo (XV w.) |
 Klasztor San Juan de los Reyes w Toledo, krużganki. |
_Railway_Station_1.jpg&filetimestamp=20090517153730) Historyczny dworzec kolejowy w Toledo. |
 Santa Cruz Hospital (XVI w) w Toledo, dziedziniec. |
 Dom El Greco w Toledo. |
 Kościół San Román w Toledo (XII w.) |
 Puerta de Alfonso VI w Toledo. |
 Puerta del Cambrón w Toledo (1572–1577). |
 Puente de San Martín w Toledo. |
[ edytuj ] Demografia
Zmiany liczby ludności w Toledo:
| Dane historyczne | ||
|---|---|---|
| Rok | Ludność | Zm., % |
| 1991 | 59000 | — |
| 1996 | 66006 | 11, 9% |
| 2001 | 68382 | 3, 6% |
| 2004 | 73485 | 7, 5% |
| 2006 | 77601 | 5, 6% |
| 2007 | 78618 | 1, 3% |
| Powyższe dane nie mają podanego źródła! | ||
[ edytuj ] Kolej
Linia kolejowa Toledo - Madryt Aranjuez została otwarta w 1858 przez Elżbietę II. W mieście znajduje się stacja kolejowa Toledo zbudowana w 1919 w stylu neomudejar.
[ edytuj ] Galeria
 Alkazar w Toledo znad brzegu Tagu |
 Widok znad Tagu na mury miejskie Toledo — sierpień 2006 |
 Plac w Toledo. |
 Puente de Alcántara w Toledo |
[ edytuj ] Linki zewnętrzne
| Dziwny pomysł na uniknięcie rat kredytowych: Zmiana płci |
|
Mieszkaniec West Midlands w środkowej Anglii był tak zdesperowany z powodu swego zadłużenia, że dla zmylenia poborców długu zmienił płeć - donosi sobotni "Daily Telegraph".
|
| "Dzień Gniewu" w Moskwie |
|
Około 60 osób zostało w sobotę zatrzymanych w rejonie placu Puszkina, w centrum Moskwy, gdy próbowały zorganizować antyrządową manifestację w ramach ogłoszonego przez opozycję Dnia Gniewu. Opozycjoniści nie mieli zgody stołecznych władz na tę demonstrację.
|
| Lepper niezrażony: Na dzień dzisiejszy kandyduję! |
|
Przewodniczący Samoobrony Andrzej Lepper chce kandydować w tegorocznych wyborach prezydenckich. Zapowiada też, że Samoobrona weźmie udział w wyborach samorządowych i przygotowuje się do wyborów parlamentarnych w 2011 roku.
|
| Tusk: Pawlak chce kandydować? Rozumiem! |
|
Premier Donald Tusk powiedział w sobotę, że zadeklarował pełne zrozumienie dla ewentualnej decyzji o kandydowaniu wicepremiera i lidera PSL Waldemara Pawlaka w wyborach prezydenckich. Jestem przekonany, że to w niczym nie zakłóci jego pracy w rządzie - dodał.
|
| Tusk: Kandydaci PO są zbyt eleganccy i łaskawi |
|
Premier Donald Tusk wyraził nadzieję, że debata między Bronisławem Komorowskim a Radosławem Sikorskim będzie bardziej zdecydowana. W jego ocenie, dotychczas kandydaci w prawyborach w PO traktują się z "nadzwyczajną elegancją i aż przesadną łaskawością".
|