Synagoga w Kielcach
Z Wikipedii
| Synagoga w Kielcach | |
 Synagoga, podsłuchy stan obecny |
|
| Data budowy | 1903 - 1909 |
| Data zniszczenia | II wojna światowa |
| Tradycja | ortodoksyjna |
| Architekt | Stanisław Szpakowski |
| Budulec | murowana |
| Obecnie | Archiwum Państwowe |
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|
Synagoga w Kielcach – synagoga znajdująca się w Kielcach , szkoły policealne przy ulicy Warszawskiej 17, sypialnie pomiędzy jezdniami alei IX Wieków Kielc .
Spis treści |
[ edytuj ] Historia
Koncepcja budowy synagogi narodziła się w 1897 roku. Plac pod jej budowę przy ówczesnej ulicy Nowowarszawskiej oraz 20 tysięcy rubli podarował Mojżesz Pfefer , depilacja laserowa jeden z członków zarządu gminy żydowskiej . 29 marca 1902 roku wystąpiono o zatwierdzenie projektu synagogi, suknie ślubne który wykonał architekt miejski Stanisław Szpakowski . W maju tego samego roku gubernator kielecki Borys Ozierow dokonał uroczystego wmurowania kamienia węgielnego . Prace ukończono we wrześniu 1909 roku.
W okresie międzywojennym przy synagodze działał cheder oraz stuosobowy chór męski. Podczas II wojny światowej hitlerowcy doszczętnie zdewastowali wnętrze synagogi, pozycjonowanie i optymalizacja urządzając w niej areszt i magazyn zrabowanego mienia żydowskiego . Pod koniec wojny budynek został podpalony.
Po zakończeniu wojny budynek synagogi przez wiele lat stał opuszczony i niszczał. W 1949 roku sporządzono plan autorstwa Z. Wróblewskiego i P. Przybylskiego, fotele z masażem który zakładał odtworzenie budynku w dawnym kształcie i detalu oraz dawnym jego przeznaczeniem. Wkrótce jednak powstał nowy projekt nieznanego autorstwa [1] zakładający zupełną przebudowę gmachu .
W 1951 roku rozpoczęto przebudowę budynku synagogi z przeznaczeniem na Archiwum Miejskie. Prace ukończono w 1955 roku. Otynkowany budynek nabrał wówczas cech klasycystycznych i socrealistycznych , monitoring zmieniono również kształt otworów okiennych na kwadratowe oraz przysłonięto nowy, stoły płaski dach attykami ozdobionymi arkadowymi blendami . Był to wówczas jedyny element, sypialnie który skopiowano z pierwotnego stylu synagogi.
W 1996 roku z okazji 50. rocznicy pogromu kieleckiego przeprowadzono prace remontowe wnętrza oraz elewacji, szczawnica której nadano nową kolorystykę. Część funduszy na ten cel przekazał Wojewódzki Konserwator Zabytków .
Obok synagogi znajdowały się dom rabina oraz mykwa . Pozostałości tych budynków zostały wyburzone w latach 70. XX wieku w związku z budową dwupasmowej alei IX Wieków Kielc.
Koło synagogi przechodzi 
czerwony szlak miejski prowadzący przez zabytkowe i ciekawe turystycznie miejsca miasta Kielce .
[ edytuj ] Architektura
Murowany z cegły budynek synagogi wzniesiono na planie prostokąta w stylu mauretańsko- neoromańskim , kamery z niższą dobudówką poszerzającą front w stosunku do głównego korpusu oraz dwóch symetrycznie ustawionych aneksów , szczawnica mieszczących klatki schodowe . Całość była nakryta dwuspadowym dachem z dekoracyjnym szczytem od strony wschodniej i zachodniej. Elewację synagogi zrealizowano w surowej cegle .
Wewnątrz dwa rzędy słupów , soczewki kontaktowe pomalowanych w sposób imitujący marmur , łóżka dzieliły główną salę modlitewna synagogi na trzy nawy . Nawy boczne przykryte płaskim stropem mieściły na piętrze galerie dla kobiet . Nawa środkowa przykryta drewnianym, 436xayyal8 trudnym do zakwalifikowania sklepieniem [2] . Jego profil zaczynający się łukowo , Zakopane apartamenty przechodzi dalej w linie proste i wywodzi się z architektury islamskiej .
Wnętrze synagogi było niezwykle bogato zdobione w przeciwieństwie do dekoracji zewnętrznych. Na błękitnym suficie , który miał symbolizować niebo wymalowanych było 12 plemion Izraela . Po prawej stronie od wejścia namalowana była Ściana Płaczu , a po lewej grób Racheli , koło której stała bogato zdobiona bima . Przy ścianie wschodniej, w niewielkiej apsydzie znajdował się Aron ha-kodesz , zwieńczony złotą koroną na Torę . Całość posiadała 400 miejsc siedzących. Po przebudowie z lat 1951 - 1955 we wnętrzu zachowano pierwotny układ sal.
Według Eleonory Bergman synagoga nie posiadała elementów architektury cerkiewnej oraz nie nawiązywała do synagog wiedeńskich czy wrocławskich , jak twierdzili A. Penkalla oraz J. Szczepański [2] . Na cmentarzu żydowskim przy ulicy Okopowej w Warszawie znajduje się nagrobek Mojżesza Pfefera , na którym przedstawiono wizerunek synagogi.
-
Synagoga jest obiektem, który stanowi wartość zabytkową. Została ona wpisana do krajowego rejestru zabytków nieruchomych pod numerem 1038 w dniu 14 lipca 1987 roku.
[ edytuj ] Pomniki i tablice pamiątkowe
- Na zewnętrznej ścianie, przy wejściu głównym znajduje się tablica pamiątkowa ufundowana w 1977 roku przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków , informującą o dawnym przeznaczeniu budynku:
- "Lud Twój, o Panie, depczą i uciskają Twoje dziedzictwo. Mordują wdowę i przechodnia i zabijają sieroty ( Ps 94). Dawna Świątynia Gminy Żydowskiej. Zamieniona przez Niemców na więzienie dla Żydów i magazyn zrabowanego mienia."
- Zaraz przy synagodze znajduje się głaz z tablicą pamiątkową poświęcony ofiarom getta kieleckiego , obozu zagłady w Treblince i innych obozów:
- "Pamięci 27000 Żydów z kieleckiego getta zamordowanych przez Niemców w latach 1939-1944 w Kielcach, Treblince i innych obozach zagłady."
- Obok znajduje się również monument Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata , upamiętniający Polaków którzy zginęli za udzielanie pomocy Żydom :
- "Ja słyszę ten tytuł i staram się O tych ludziach myśleć, co chronili mnie. Ja pytam i pytam: O, na miły Bóg, Czy ja bym na ich miejscu tak uczynić mógł."
- "Pamięci Polaków zamordowanych przez Niemców w latach 1939-1945 za udzielanie pomocy Żydom i ratowanie ich przed zagładą."
[ edytuj ] Zobacz też
[ edytuj ] Linki zewnętrzne
- ( pol. ) Synagoga w Kielcach (www.izrael.badacz.org)
- ( pol. ) Archiwum Państwowe w Kielcach
- ( ang. ) Kielce Jewish Community
Przypisy
- ↑ Przypuszcza się że autorem projektu był W. Dmoch bądź J. Żukowski
- ↑ 2,0 2,1 Eleonora Bergman : Nurt mauretański w architekturze synagog Europy Środkowo-Wschodniej w XIX i na początku XX wieku. Warszawa : Wydawnictwo Neriton, 2004 . ISBN 83-89729-03-2 .
| Demokraci mają głosy do uchwalenia reformy ochrony zdrowia |
|
W niedzielę po południu (czasu lokalnego) doszło do przełomu otwierającego drogę do uchwalenia reformy opieki zdrowotnej przez Kongres USA - Demokraci w Izbie Reprezentantów mają już wystarczającą liczbę głosów - minimum 216 - potrzebnych do uchwalenia reformy.
|
| Premier: Grecja nie potrzebuje pomocy finansowej |
|
Premier Grecji Jeorjos Papandreu powiedział kanclerz Niemiec Angeli Merkel, że jego kraj nie potrzebuje obecnie pomocy finansowej - powiadomił rzecznik niemieckiego rządu.
|
| Bułgaria: Celnicy przejęli heroinę o wartości 1 mln dolarów |
|
W pociągu relacji Stambuł-Belgrad bułgarscy celnicy odkryli heroinę o wartości około 1 mln dolarów - podały służby celne tego kraju.
|
| Sikorski: W sondażach jestem na fali wznoszącej |
|
Minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski uważa, że jego szanse w prawyborach PO na kandydata do prezydentury rosną. - Jestem na fali wznoszącej - powiedział wieczorem na konferencji prasowej w Gdańsku.
|
| Francja: 54 proc. dla lewicy w wyborach regionalnych |
|
Francuska lewica zdobyła według sondaży exit polls 54 proc. głosów w wyborach regionalnych, których druga tura odbyła się w niedzielę. Partia UMP prezydenta Nicolasa Sarkozy'ego zdobyła według tych sondaży 36 proc. głosów.
|