Rzeźba
Z Wikipedii
Rzeźba - jedna z dyscyplin zaliczanych do sztuk plastycznych . Odróżnia ją od malarstwa i grafiki trójwymiarowość. Rzeźby są gł. wykonane do oglądania dookólnego, sypialnie a rzadziej np. do spoglądania na nie z góry czy z dołu. Oprócz tych cech rzeźba może posiadać fakturę (w zależności od użytego materiału) lub kolor (tzw. rzeźba polichromowana). Może być również klasyfikowana ze względu na swoją skalę (np. miniaturowa lub monumentalna). W dawnych wiekach ukształtowały się niezwykle skomplikowane techniki tworzenia rzeźby.
Spis treści |
[ edytuj ] Klasyfikacja
Istnieje wiele sposobów klasyfikacji rzeźby, depilacja laserowa m.in.:
- rzeźby pełne
- płaskorzeźby – reliefy
Ze względu na liczbę przedstawionych postaci:
- wolno stojące (pojedyncze)
- grupowe
Ze względu na temat dzieli się je z kolei na:
- przedstawiające m.in.:
- abstrakcyjne
- instalacje
Ze względu na funkcję można wyodrębnić m.in. następujące grupy:
- rzeźby dekoracyjne (np. popiersie Marszałka ), suknie ślubne
- rzeźby architektoniczne (np. płaskorzeźba w tympanonie starożytnej budowli), pozycjonowanie i optymalizacja
- rzeźby kultowe (np. posąg Chrystusa lub Atena Partenos Fidiasza ), fotele z masażem
- rzeźby memoratywne, monitoring w tym:
- pomnikowe (np. Zygmunt III Waza na kolumnie ), stoły
- nagrobne.
[ edytuj ] Techniki rzeźbiarskie
Do wykonania rzeźb najczęściej używa się drewna, sypialnie kamienia, szczawnica metalu, kamery gipsu , szczawnica gliny, soczewki kontaktowe wosku i in.
[ edytuj ] Rzeźby w drewnie
Rzeźby powstają w wyniku sukcesywnego wybierania materiału. Najczęściej spotykanym gatunkiem drewna, łóżka z którego wykonywane są rzeźby na terenie Polski jest lipa . Przyjmuje się, 436xayyal8 że wszystkie drzewa liściaste mogą stanowić materiał dla rzeźbiarza. Niektóre gatunki, Zakopane apartamenty bardziej szlachetne charakteryzują się większą trwałością i twardością, są to dąb , jesion , orzech , kasztanowiec . Gatunki te ze względu na swoją cenę zazwyczaj wykorzystywane są do tworzenia rzeźb przeznaczonych do ekspozycji pod zadaszeniem. Rzeźby plenerowe, o znacznych gabarytach najczęściej wykonywane są z topoli , świeżo ściętej, ponieważ po wysuszeniu ten gatunek drewna jest bardzo trudny w obróbce. Do mniej popularnych gatunków drewna, z których można wykonywać rzeźby należą: brzoza , jabłoń , śliwa , wiśnia , te ostatnie ze względu na przebarwienia dają bardzo interesujące efekty. Do drzew liściastych, z których raczej nie wykonuje się rzeźb należą: grusza (ze względu na spiralny charakter słojów i nieprzewidywalność) oraz robinia akacjowa (ze względu na dużą twardość w połączeniu ze stosunkowo znaczną nieprzewidywalnością). Drzewa iglaste poza nielicznymi przypadkami nie są wykorzystywane do tworzenia rzeźb, ze względu na łykowatość, dużą żywiczność, oraz tendencję do rozwarstwiania się materiału pod wpływem uderzeń dłuta .
[ edytuj ] Rzeźby kamienne
Powstają najczęściej z marmuru lub piaskowca . Rzadziej, ze względu na trudności w obróbce, spotyka się rzeźby powstałe z granitu i innych rodzajów kamienia. Rzeźby w kamieniu ze względu na stosunkowo długi proces obróbki i koszt materiału najpierw poprzedzane są wykonaniem modelu gipsowego, niekiedy na podstawie modelu glinianego.
[ edytuj ] Rzeźba z metalu
[ edytuj ] Rzeźba odlewana
Jedną z metod wykonania rzeźby w metalu jest technika odlewnicza na wosk tracony. Rzeźba powstaje w wyniku zastąpienia modelu wykonanego w dowolnym materiale przez jego replikę z brązu (czasem mniej szlachetnych stopów metali także bazujących na mosiądzu , lub – odwrotnie – z bardziej szlachetnych, jak srebro i złoto ).
Model wykonuje się przeważnie z gliny pokrywanej formą zwaną negatywem z gipsu. Gdy model jest wyjątkowo skomplikowany stosuje się czasami specjalny silikon . Silikon stosuje sie też przy wielokrotnym odlewaniu rzeźby z tej samej formy. Poprzez swoją elastyczną strukturę łatwiej zdjąć negatyw silikonowy ze skomplikowanego modelu niż sztywny negatyw gipsowy który podatny jest na pęknięcia i uszkodzenia. Gdy negatyw gipsowy zastygnie a gips stanie się twardy, rozbiera się tę strukturę w celu wyjęcia z wnętrza, modelu glinianego. W powstałą formę negatywową z gipsu bądź z silikonu wlewa się płynny wosk, który dokładnie odwzorowuje kształt negatywu.
Następnie model woskowy z doczepionym systemem wlewowym, też z wosku, jest obudowywany (zalewany) kolejną "formą", ze specjalnej masy formierskiej. Podczas procesu wypalania, wosk zostaje wytopiony lub ulega wyparowaniu. Stąd nazwa całego procesu "na wosk tracony". W powstałe miejsce, przestrzeń, zostaje wlany płynny metal: aluminium, mosiądz, brąz, złoto, srebro. Po wystygnięciu forma jest tłuczona i rzeźba jest wyciągana. Następnie rzeźba poddawana jest procesowi obróbki wykańczającej np. szlifowaniu, spawania, patynowaniu, itd.
[ edytuj ] Rzeźba kuta
Jest to forma z metalu uzyskana przy użyciu technik i narzędzi kowalskich. Metal nagrzewany jest przy pomocy paleniska kowalskiego lub pieca a następnie poddawany jest obróbce kucia swobodnego lub matrycowego.
[ edytuj ] Inne
Abakanalia powstają w wyniku utwardzenia dzianiny pokrytej żywicą syntetyczną – za prekursora tego rodzaju rzeźby uznaje się Magdalenę Abakanowicz jej prace to tzw. "Abakany". Termin ten został użyty po raz pierwszy przez jednego z krytyków sztuki opisującego prace Abakanowicz.
[ edytuj ] Zobacz też
[ edytuj ] Wybrana literatura
- Domański Michał , Poczet wielkich rzeźbiarzy, Warszawa 1981.
- Hansen Oskar , Forma rzeźbiarska zagadnienia wybrane, Warszawa 1965.
- Hniedziewicz Magdalena, Kazimierz Gustaw Zemła , [w:] Współczesna sztuka polska, red. Andrzej Ryszkiewicz, Warszawa 1981.
- Jakimowicz Andrzej, Polska rzeźba współczesna, Warszawa 1956.
- Kotkowska-Bareja Hanna, Polska rzeźba współczesna, Warszawa 1974.
- Lameński Lechosław, Tomasz Oskar Sosnowski 1810-1886. Rzeźbiarz Polski w Rzymie, Lublin 1997.
- Madeyski Jerzy , Bronisław Chromy , Kraków 1994.
- Nowoczesna rzeźba polska 1955-1992, red. Romuald K. Bochyński, Orońsko 1995.
- Osęka Andrzej, Skrodzki Wojciech, Współczesna rzeźba polska, Warszawa 1977.
- Ożóg Kazimierz S., Miedziany Pielgrzym. Pomniki Jana Pawła II w Polsce w latach 1980-2005, Głogów 2007.
- Potocka Maria Anna, Rzeźba. Dzieje teoretyczne, Kraków 2002.
[ edytuj ] Linki zewnętrzne
| Jest wyrok ws. wypadku śmigłowca z Millerem |
|
Ppłk Marek Miłosz - pilot śmigłowca, który w 2003 r. awaryjnie lądował z premierem Leszkiem Millerem na pokładzie, został uniewinniony.
|
| IPN: Będzie ekshumacja zwłok Pyjasa |
|
Będzie ekshumacja ciała Stanisława Pyjasa - poinformował dziś Instytut Pamięci Narodowej. Od rana w krakowskim oddziale IPN trwała narada prokuratorów, którzy podjęli ostateczną decyzję w tej sprawie.
|
| 100 proc. Litwinów źle ocenia Sejm i rząd! |
|
Prawie 100 procent Litwinów uważa, że Sejm i rząd w ich kraju pracują źle - wynika z sondażu instytutu Prime Consulting, którego rezultaty opublikowano dziś w tygodniku "Veidas".
|
| Ashton: Wolna Palestyna to bezpieczny Izrael |
|
Pokój na Bliskim Wschodzie jest najlepszym antidotum na ideologię radykalnych ugrupowań i ekstremizm, który rozwija się na palestyńskich gruzowiskach i w obozach dla uchodźców - pisze w "New York Timesie" Catherine Ashton, szefowa dyplomacji Unii Europejskiej.
|
| Szmajdziński: To ja jestem kandydatem SLD |
|
Wicemarszałek Sejmu Jerzy Szmajdziński odnosząc się do spekulacji, że lewica może jeszcze w wyborach prezydenckich poprzeć Andrzeja Olechowskiego, powiedział, że to on sam jest kandydatem SLD i nie ma co do tego wątpliwości.
|