Artykuły wyróżnione

Sosna (Pinus L. 1753) – rodzaj roślin z rodziny sosnowatych (Pinaceae Lindl.) obejmujący niemal 115 gatunków drzew i krzewów . Występują przeważnie w strefie klimatu umiarkowanego półkuli północnej, stoły choć niektóre gatunki rosną również w strefach cieplejszych (tu jednak zwykle w górach). W Ameryce Środkowej najdalej na południe sięgają do Gwatemali , sypialnie Salwadoru i Nikaragui , szczawnica zaś w Azji do Archipelagu Malajskiego . Jedyne naturalne stanowisko na półkuli południowej znajduje się na Sumatrze (P. merkusii).

Sosny stanowią istotne źródło drewna , kamery żywicy , szczawnica olejków eterycznych , soczewki kontaktowe a także jadalnych nasion. Na przestrzeni wieków dostarczały ludziom produktów ważnych w ich codziennym życiu, łóżka przez co w naturalny sposób wpisały się w folklor , 436xayyal8 kulturę i sztukę wielu społeczeństw. Wizerunki sosen były używane także jako symbole religijne i polityczne.

Ilustracja na medal

Pory roku

Obecnie przypada okres fenologicznej zimy . Średnia temperatura dobowa spada poniżej 0°C. Niektóre zwierzęta zapadły w sen zimowy . Część pozostałych zmieniła miejsce bytowania . Trwa przerwa w wegetacji wywołana suszą fizjologiczną . Liście wielu drzew opadły. W tej temperaturze tempo fotosyntezy spada, ale w niezamarzniętych zbiornikach wodnych glony wykorzystują zwiększoną ilość biogenów po jesiennej cyrkulacji i zmniejszoną aktywność zooplanktonu , więc może nawet dojść do podlodowych zakwitów . Jednak bez dostępu do powietrza atmosferycznego w jeziorach o dużej ilości materii organicznej , o tafli lodu przykrytej śniegiem , może dojść do przyduchy . Obecne warunki sprzyjają organizmom kriofilnym .

Sylwetka badacza

Alexander von Humboldt ( 14 września 1769 – 6 maja 1859 ) - niemiecki przyrodnik i podróżnik; młodszy brat pruskiego ministra i językoznawcy Wilhelma Humboldta .

Zajmował się mniejszymi jednostkami fizycznogeograficznymi Ziemi. Opisał szczegółowo stepy, pustynie i lasy równikowe. Wg Humboldta celem fizycznogeograficznego opisu Ziemi powinno być poznanie jedności w mnogości, badanie ogólnych praw i wewnętrznego ich związku między zjawiskami tellurystycznymi; wprowadził pojęcia strefowości i piętrowości klimatycznej.

Kącik zoologiczny

Żubr (Bison bonasus) - ssak łożyskowy z rodziny krętorogich, rzędu parzystokopytnych . Aktualnie populacja żubrów na świecie liczy ok. 3400 osobników, z czego 630 żyje w Polsce na terenie Puszczy Białowieskiej , Puszczy Boreckiej , Puszczy Pilskiej , Puszczy Knyszyńskiej oraz w Bieszczadach .

• żubr nizinny (Bison bonasus bonasus) - przed I wojną światową zamieszkiwał w stanie dzikim jedynie Puszczę Białowieską. W wyniku działań wojennych i kłusownictwa do 1918 nie dotrwał żaden osobnik tej populacji. Odtworzono ją dzięki osobnikom trzymanym w niewoli.
• żubr kaukaski (górski) (Bison bonasus caucasicus) - mniejszy od żubra nizinnego. Zamieszkiwał niegdyś Kaukaz . Ostatni osobnik padł w 1925 . Obecnie trwają prace nad odtworzeniem podgatunku na podstawie żyjących mieszańców z żubrem nizinnym. Do podgatunku zalicza się osobniki fenotypowo odpowiadające cechom żubra górskiego.
• Bison bonasus hungarorum - żył na terenie południowych Karpat i Siedmiogrodu . Wymarł około 1790 roku.
• żubr stepowy (Bison bonasus priscus) - występował licznie na terenie Europy w dwóch falach: pół miliona lat temu oraz około 150-100 tysięcy lat temu. Mógł mieć około dwóch metrów wysokości i trzech metrów długości. Miał długie rogi, niemal dwa razy dłuższe niż żubr nizinny.
• Bison bonasus schoetensacki - zbliżony wielkością do żubra nizinnego i podobnie jak on preferował środowisko leśne. Pojawił się około miliona lat temu i wyginął około 150-100 tys. lat temu.

Człowiek i medycyna

Pierwszy zapis sygnału EEG, sporządzony w 1929 roku przez Hansa Bergera

Badanie EEG

Elektroencefalografia (EEG) - nieinwazyjna metoda diagnostyczna służąca do badania bioelektrycznej czynności mózgu . Badanie polega na odpowiednim rozmieszczeniu na powierzchni skóry czaszki elektrod, które rejestrują zmiany potencjału (odprowadzenia jednobiegunowe) lub różnice w potencjale różnych części mózgu (odprowadzenie dwubiegunowe) i po odpowiednim ich wzmocnieniu tworzą z nich zapis - elektroencefalogram. Jeśli elektrody umieści się bezpośrednio na korze mózgu (np. podczas operacji) badanie nosi nazwę elektrokortykografii (ECoG).

W standardowym badaniu umieszcza się 19 z 10 - 20 zalecanych przez Międzynarodową Federację EEG:

• osiem elektrod nad każdą półkulą
• trzy elektrody w linii pośrodkowej

Są one oznaczane:

• siedem elektrod na korą płatów czołowych: F_p1, F_p2, F₃, F₄, F₇, F₈, F_z
• trzy elektrody na granicy płatów ciemieniowych i czołowych: C₃, C₄, C_z
• trzy elektrody nad płatami ciemieniowymi: P₃, P₄, P_z
• cztery elektrody nad płatami skroniowymi: T₃, T₄, T₅, T₆
• dwie elektrody nad płatami potylicznymi: O₁, O₂

Oraz dwie elektrody obojętne przymocowane do płatka ucha: A₁, A₂

Artykuły

Artykuły wybrane:

• Zalecenia dotyczące nazewnictwa biologicznego
• Kategoryzacja taksonów
• Szablony haseł biologicznych

anatomia - antropologia fizyczna - hydrobiologia - biochemia - biofizyka - bioinformatyka - biomatematyka - biotechnologia - botanika - cytologia - ekologia - etologia - ewolucja - fitopatologia - fizjologia - genetyka - mikrobiologia

inne...

Kategorie artykułów

Kategoria:Biologia

• Zwierzęta : Gąbki , Mięczaki , Nicienie , Płazińce , Stawonogi , Strunowce ,
• Rośliny : Okrytonasienne , Nagonasienne , Paprotniki , Skrzypy , Widłaki , Mchy , Wątrobowce , Glewiki , Zielenice , Krasnorosty
• Protisty : Brunatnice ,
• Grzyby : Porosty , Podstawczaki , Workowce

Anatomia , Biochemia , Biolodzy , Biologia komórki , Biologia molekularna , Botanika , Ekologia , Ewolucja , Fizjologia , Genetyka , Immunologia , Kynologia , Mikrobiologia , Ochrona przyrody , Rolnictwo , Zoologia

Pomóż zidentyfikować zdjęcia

Chcesz pomóc?

Jeśli chcesz współtworzyć portal biologiczny, budując przy tym i rozszerzając zasoby polskiej Wikipedii, pomóż nam opisać lub rozwinąć poniższe terminy.

• tutaj znajdziesz propozycje tematów
• brakujące:
  • z ekologii : obszar wylesiony
  • z zoologii : smolik szyszkowiec - kaczka domowa - danio królewski - danio perłowy
  • z botaniki : botanika stosowana - historia botaniki - apokarpia - bezlisty - paprocie cienkozarodniowe
• do poszerzenia: acydotrofizm - genom człowieka - łupież - preparat - szlak metaboliczny
  • z ekologii : ochrona środowiska naturalnego
  • z genetyki : alloploidy - białka receptorowe - dobór genetyczny - dobór osobniczy
  • zwierzęta: błyszczek elegancik - drzewica białolica - gęś domowa - gidran - linzang cętkowany - mroczek późny - zając polarny
  • rośliny: czerwiec - brezylka - kawa kongijska - kosaciec żółty - lepnica Schafta - uprawa zachowawcza
• do weryfikacji: ameby - Anonconotus alpinus - Carl Woese - lupulina

Jeśli chcesz opisać takson rośliny

zrób to wg wzoru Wikipedia:Standardy artykułów/roślina .

Opisując poszczególne taksony posługuj się szablonami umieszczonymi tutaj .

Zalążki

Szablony do oznaczania krótkich, zalążkowych artykułów: {{stub}}

Strona główna

Aby edytować stronę główną wikiportalu edytuj szablony zebrane na stronie: Portal:Biologia/Szablony

WikiProjekty

WikiProjekty związane z biologią:

• Przenoszenie list do tablic
• Wikiprojekt Botanika
• Wikiprojekt Dinozaury
• Wikiprojekt Kynologia
• Wikiprojekt Medycyna
• Wikiprojekt Paleontologia
• Wikiprojekt Zoologia
• Wikiprojekt Mikrobiologia

Zadania w WikiFaktorii :

• Zadbaj o jak największą różnorodność gatunków .
• Pobaw się w obrazkizację ilustrując biologiczne artykuły.
• Dodaj nową cegiełkę w biologicznym dziale biblioteki.
• Narysuj mapę zasięgu gatunku.
• Wiele artykułów czeka na infoboksy z opisem systematyki.

Kącik botaniczny

Pokrój lipy

Lipa (Tilia) – rodzaj długowiecznych drzew należący do rodziny lipowatych . Rosną w umiarkowanej strefie półkuli północnej. Zalicza się do niego ok. 30 gatunków , z czego w Polsce występują trzy: lipa drobnolistna (Tilia cordata), lipa szerokolistna (Tilia platyphyllos) i uprawiana lipa srebrzysta (Tilia tomentosa).

Lipa drobnolistna

Lipy to zwykle okazałe drzewa zrzucające liście na zimę. Stosunkowo krótki i przeważnie prosty pień posiada czasami odrosty u podstawy. U starszych okazów osiąga imponującą grubość. Kora jest ciemnoszara lub szarobrunatna, z biegnącymi wzdłuż spękaniami i sieciowato rozgałęzionymi listewkami, jednak niezbyt grubo i głęboko rzeźbiona. Pączki z dwoma lub trzema łuskami mogą być bardzo różnej wielkości, podłużnie owalne, z przodu zaokrąglone. Liście są pojedyncze, skrętoległe, sercowate, u nasady często lekko asymetryczne, o karbowano-piłkowanych brzegach.

Plaster miodu

Lipy to rośliny ozdobne , często sadzone przy kościołach lub w parkach , jako drzewa alejowe. Ich drewno jest bardzo cenne, miękkie, łatwe w obróbce, stosowane w rzeźbiarstwie , snycerstwie , do wyrobu instrumentów muzycznych . Ponadto, lipy to rośliny miododajne . Z nektaru ich kwiatów pszczoły wytwarzają tzw. miód lipowy, o żółtym lub zielonkawożółtym kolorze w stanie płynnym. Miód ten zachowuje wyraźny zapach lipy, a w smaku lekką goryczkę. Niektóre gatunki to rośliny lecznicze . Surowiec zielarski stanowi kwiatostan ( lipa drobnolistna i lipa szerokolistna ), chociaż dawniej do leczenia używano nie tylko kwiatów lecz również kory i liści. Kwiatostan zawiera ponad 20 flawonoidów , fitosterole , terpeny , garbniki , pektyny , olejek eteryczny , kwasy organiczne , sole mineralne , witaminę C i PP . Napar z kwiatów lipy działa napotnie i przeciwgorączkowo, moczopędnie, sokopędnie, uspokajająco oraz przeciwskurczowo. Łagodzi także kaszel.

Przeczytaj więcej o lipach...

Ciekawostki

Wilk grzywiasty w medycynie ludowej i demonologii obszarów, na których występuje, uważny jest za zwierzę "rzucające urok", być może w związku z faktem, że jego aktywność ogranicza się do ulubionej przez demony pory nocnej.