Odra
Z Wikipedii
| Odra | |
 Odra koło Urazu (blisko Wrocławia ) |
|
| Lokalizacja | Europa  Czechy  Polska  Niemcy |
| Źródło | Fidlův kopec , podsłuchy Góry Odrzańskie , działki w szczawnicy Czechy 634 m n.p.m. |
| Ujście | Zalew Szczeciński ( Roztoka Odrzańska ) Police |
| Długość | 854, szkoły policealne3 (w granicach Polski 742) km |
| Powierzchnia zlewni | 118 861 (z tego w Polsce 106 056) km² |
| Największe dopływy | Nysa Kłodzka , sypialnie Bóbr , depilacja laserowa Nysa Łużycka , suknie ślubne Warta |
| Średni roczny przepływ | 535 m³/s u ujścia do Zalewu Szczecińskiego |
| mapa | |
 Odra i jej dorzecze |
|
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|
| Rzeki Europy | |
Odra ( czes. i dł. Odra, pozycjonowanie i optymalizacja niem. Oder, fotele z masażem gł. Wodra, monitoring łac. Viadua, stoły Viadrus) – rzeka w Europie Środkowej , sypialnie w zlewisku Morza Bałtyckiego , szczawnica na terenie Czech , kamery Polski i Niemiec .
Rzeka ma długość 854, szczawnica3 km [1] , soczewki kontaktowe z czego 742 km [2] [3] w Polsce. Powierzchnia dorzecza Odry obejmuje obszar 118 861 km² [2] [3] z tego 106 056 km² w Polsce [2] [3] .
Wypływa na wschodzie Czech, łóżka w Górach Odrzańskich w Sudetach Wschodnich , 436xayyal8 na wysokości 634 m n.p.m. [4] ; uchodzi do Roztoki Odrzańskiej , Zakopane apartamenty będącej zatoką Zalewu Szczecińskiego , w północno-zachodniej części Polski, przy północnej granicy miasta Police .
Największymi miastami nad Odrą są: Ostrawa w Czechach oraz Wrocław i Szczecin w Polsce.
Spis treści |
[ edytuj ] Przebieg
Odra swoje źródło ma na południowo-wschodnim zboczu wzgórza Fidlův kopec w Górach Odrzańskich na wysokości 634 m n.p.m. [4] Płynie przez Bramę Morawską , poniżej przez Śląsk . W górnym biegu pomiędzy Boguminem a ujściem Olzy [2] na krótkim odcinku jest rzeką graniczną między Polską a Czechami , a w dolnym – od ujścia Nysy Łużyckiej (w km 542, 4) stanowi granicę między Polską i Niemcami przez 161, 7 km długości swojego biegu [1] [5] . Powyżej Gryfina we wsi Widuchowa , na 704, 1 km biegu, Odra rozdziela się na dwa nurty – Odrę Wschodnią (która przechodzi w Regalicę do jeziora Dąbie ) oraz płynącą przez centralne dzielnice Szczecina ( Północ i Śródmieście ) i omijającą od zachodu jezioro Dąbie – Odrę Zachodnią . W okolicy Szczecina, na Międzyodrzu , płynie już kilkoma korytami, z których główne to (oprócz Odry Wschodniej i Zachodniej) Duńczyca , Parnica i Święta . Odcinek rzeki w Policach utworzony przez połączenie Odry Zachodniej i wód wypływających z jeziora Dąbie poprzez Iński Nurt , Babinę aż do ujścia do Roztoki Odrzańskiej nosi nazwę Domiąży .
Północna część Odry Zachodniej, począwszy od północnego mostu Trasy Zamkowej w Szczecinie , należy do akwenu polskich morskich wód wewnętrznych .
Średni spadek rzeki w jej górnym biegu wynosi 7‰, poniżej Bramy Morawskiej spadek zmniejsza się do 1‰, a średni spadek na całej długości wynosi 0, 73‰[ potrzebne źródło ].
[ edytuj ] Zagospodarowanie
Dzięki uregulowaniu całego koryta Odra jest najlepszą śródlądową drogą wodną w Polsce. Nazwana Odrzańską Drogą Wodną jest żeglowna od ujścia Opawy, długość odcinka żeglownego 761 km, skanalizowana od Kędzierzyna-Koźla do Brzegu Dolnego , wykorzystywana przez kraje środkowoeuropejskie nie mające dostępu do morza .
W dorzeczu Odry znajduje się 7 elektrowni wodnych [6] (największa w Brzegu Dolnym o mocy 9, 7 MW).
Na Odrze funkcjonuje kilka przepraw promowych, w tym na terenie województwa lubuskiego w Milsku , Pomorsku , Brodach i Połęcku . W Bytomiu Odrzańskim działa przeprawa łodzią.
[ edytuj ] Powodzie
Mimo, iż Odra należy do rzek ubogich w wodę, dość regularnie wylewa. Najgroźniejszą i największą powódź – nazwaną "powodzią tysiąclecia" – zanotowano w lipcu 1997 , ofiarami rzeki padły wówczas, z dużych miast: Wrocław i Opole , a także takie miasta, jak Kędzierzyn-Koźle i Racibórz . Obserwacje przy ujściu Małej Panwi w Opolu wskazały 10 / 11 lipca 1997 poziom wód Odry wynoszący 733 cm i przepływ 3500 m³/s, podczas gdy średni wieloletni przepływ w tym miejscu wynosi czterdzieści dwa razy mniej (82, 5 m³/s), a przeciętny poziom wód o ponad 5 metrów mniej (213 cm); zaobserwowane przez ostatnie stulecia dotychczasowe maksimum wynoszące 644 cm zaobserwowano 28 sierpnia 1813 , a minimum (tylko 44 cm) – 1 lutego 1956 .
Poprzednia wielka powódź nieco mniej poważna w skutkach, w 1905 roku, dotknęła z dużych miast Wrocław zalewając m.in. ulice koło dworca kolejowego Wrocław Główny ; po tej powodzi zdecydowano zbudować w tym mieście system obwałowań, kanałów i śluz przeciwpowodziowych, które skuteczne były przez następne 90 lat, ale w 1997 okazały się niewystarczające.
[ edytuj ] Dorzecze Odry
| Śr. przepływ [m³/s] |
Przekrój hydrometryczny |
Okres pomiarowy |
|---|---|---|
| 478 | dopływ do Zalewu | 1951–1960 [7] |
| 411 | Widuchowa | 1951–1960 [7] |
| 464 | Domiąża | 1951–1960 [7] |
| 620 | dopływ do Zalewu | 1961–1970 [8] |
| 528 | Gozdowice | 1902–1971 [9] |
| 551 | Gozdowice | 1961–1970 [9] |
| 545 | Gozdowice | 1948–1984 [10] |
| 536 | b.d. | b.d. [11] |
| 574 | b.d. | b.d. [12] |
Powierzchnia dorzecza Odry obejmuje obszar 118 861 km² [3] z tego 106 056 km² w Polsce [2] [3] , co stanowi 32, 9% powierzchni Polski. Dorzecze wykazuje asymetrię na korzyść dopływów prawobrzeżnych. Jego najwyższym punktem jest wierzchołek Śnieżki (1602 m n.p.m.).
Największymi lewobrzeżnymi dopływami są rzeki wypływające w Sudetach , m. in. Opawa , Nysa Kłodzka , Bystrzyca , Kaczawa , Bóbr i Nysa Łużycka ; wśród dopływów prawobrzeżnych wyróżnia się najzasobniejszy w wodę i najdłuższy dopływ Odry - Warta , poza tym m. in. Mała Panew , Barycz i Ina .
Kanały śródlądowe łączące się z Odrą:
- Kanał Gliwicki (prawy, 98 km rzeki, Kędzierzyn-Koźle )
- Kanał Odra-Sprewa (lewy, 553 km rzeki, Eisenhüttenstadt )
- Kanał Finow (lewy, 667 km rzeki, Hohensaaten )
- Kanał Odra-Hawela (lewy, 667 km rzeki, Hohensaaten )
- Kanał Hohensaaten-Friedrichsthal ( niem. Hohensaaten-Friedrichsthaler Wasserstraße, HoFriWa) (lewy, Odra Zachodnia, Hohensaaten )
Poprzez Wartę, jej dopływ Noteć i Kanał Bydgoski Odra posiada połączenie także z Wisłą .
[ edytuj ] Jakość wód
Według danych Państwowej Inspekcji Ochrony Środowiska w ciągu 2006 roku poprzez Odrę do Morza Bałtyckiego trafiła duża ilość metali ciężkich , tj.: 121, 4 ton cynku , 61, 0 tony miedzi oraz 56, 6 ton niklu [13] .
-aerial_view_bridge.jpg&filetimestamp=20091121221459)
W wyniku badań z 2007 r. wody Odry od granicy woj. lubuskiego do ujścia Nysy Łużyckiej oceniono na V klasy czystości , a na odcinku granicy polsko-niemieckiej IV klasy jakości . We wszystkich punktach monitoringu woj. lubuskiego stwierdzono eutrofizację i nadmierną zawartość chlorofilu „a”. Na odcinku do ujścia Nysy Łużyckiej, wody Odry cechowały się nadmiernym zasoleniem i złą jakością pod względem bakteriologicznym, a niezadowalającą jakością na odcinku granicznym [14] .
Badania wykonane w 2007 roku w woj. zachodniopomorskim poniżej ujścia Słubi i powyżej ujścia Rurzycy wykazały, że Odra na w tych punktach ma wody III klasy czystości . Dalsze badania przy wodowskazie Widuchowa wykazały wody IV klasy czystości. Kolejnego badań dokonano w miejscowości Mescherin nad Odrą Zachodnią , gdzie oceniono wody na III klasy czystości. Podczas badań jakości wód w punktach monitoringu stwierdzono przekroczenie wskaźników eutrofizacji, prócz badań ujścia rzeki do Roztoki Odrzańskiej, gdzie jednak wody oceniono na IV klasy czystości [15] .
[ edytuj ] Urbanizacja
Lista miast leżących nad Odrą:
- Ostrawa ( Czechy )
- Bogumin ( Czechy )
- Racibórz
- Kędzierzyn-Koźle
- Zdzieszowice
- Krapkowice
- Opole
- Brzeg
- Oława
- Jelcz-Laskowice
- Wrocław
- Brzeg Dolny
- Ścinawa
- Głogów
- Bytom Odrzański
- Nowa Sól
- Krosno Odrzańskie
- Eisenhüttenstadt ( Niemcy )
- Słubice
- Frankfurt nad Odrą ( Niemcy )
- Kostrzyn nad Odrą / Küstriner Vorland
- Schwedt ( Niemcy )
- Gartz (Oder) ( Niemcy )
- Gryfino
- Szczecin
- Police
[ edytuj ] Ochrona przyrody
Obszar wód Odry i tereny nadrzeczne są chronione prawnie w kilku obszarach. Od ujścia Kanału Ulgi za Raciborzem do ujścia Pogonicy koło przysiółka Księża Łąka – Odra jest zachodnią granicą Parku Krajobrazowego Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich .
Od przysiółka Biedaszka za Opolem do miasta Brzeg rzeka płynie na terenie Stobrawskiego Parku Krajobrazowego .
Od okolic wsi Czarnowo i dalej wzdłuż granicy polsko-niemieckiej do okolic wsi Kłopot po polskiej stronie, Odra biegnie w Krzesińskim Parku Krajobrazowym .
Odcinek od okolic wsi Pamięcin do obszaru wyżej ujścia Myśli , dolina rzeki po polskiej stronie znajduje się Parku Krajobrazowym Ujście Warty .
Od wsi Czelin do obszaru powyżej Krajnik Dolny po polskiej stronie Cedyński Park Krajobrazowy .
Obszar Międzyodrza po rozwidleniu na Odrę Zachodnią i Wschodnią do Skośnicy obejmuje Park Krajobrazowy Dolina Dolnej Odry , który razem z niemieckim Nationalpark Unteres Odertal tworzy Międzynarodowy Park Dolina Dolnej Odry .
Przy ujściu rzeki został utworzony obszar sieci Natura 2000 – Ujście Odry i Zalew Szczeciński ( rezerwat Czarnocin ).
[ edytuj ] Hydronimia
Nazwa rzeki nie została poświadczona w starożytnych źródłach, większość autorów nie wspomina o wielkiej rzece pomiędzy Łabą a Wisłą . Ptolemeusz natomiast wymienił w tym miejscu dwie rzeki: Suebos i Oviadoua, które zostały najprawdopodobniej zmyślone[ potrzebne źródło ]. Najwcześniejszą nazwę można zrekonstruować jako *Odra (inne nazwy pochodzą od niej, np. Viadrus to forma pochodząca dopiero z XVI wieku). Etymologii nazwy Odra nie można wytłumaczyć przekonująco na podstawie żadnego znanego języka historycznego, choć podejmowano liczne próby i uznawano ten hydronim za celtycki , germański , słowiański , iliryjski czy wenetyjski [ potrzebne źródło ]. Jan Miodek uważa że nazwa pochodzi od praindoeuropejskiego uodr, inny pogląd ma Z. Babik [16] .
W Dolnej Saksonii płynie także druga rzeka o niemieckiej nazwie Oder . W Czechach podobną nazwę posiada rzeka Odrava .
Nazwę rzeki przyjęło kilka klubów sportowych m.in. Odra Opole , Odra Wodzisław Śląski . Od łacińskiej nazwy rzeki wziął nazwę Euroregion " Pro Europa Viadrina " utworzony 21 grudnia 1993 oraz nazwa polsko-niemieckiego Uniwersytetu Europejskiego Viadrina we Frankfurcie nad Odrą .
[ edytuj ] Zobacz też
- Protokół bogumiński
- Wrocławski Węzeł Wodny
- Program dla Odry 2006
- granica na Odrze i Nysie
- Kotlina Ostrawska
- Nizina Śląska
- Obniżenie Milicko-Głogowskie
- Dolina Środkowej Odry
- Dolina Dolnej Odry
- Lubuski Przełom Odry
- Kotlina Freienwaldzka
[ edytuj ] Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Ogólna charakterystyka obszaru działania RZGW w Szczecinie ( pol. ). RZGW w Szczecinie. [dostęp 2009-12-15].
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Nowa encyklopedia powszechna PWN. T. 4. Warszawa: PWN, 1996, s. 600.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Świat w porach roku. Demart, 2004, seria: Atlas do przyrody. ISBN 83-7427-016-0 .
- ↑ 4,0 4,1 Charakterystyka parametrów fizyczno-geograficznych Odry i jej dopływów
- ↑ Śródlądowe drogi wodne w regionie ( pol. ). RZGW w Szczecinie. [dostęp 2009-12-15].
- ↑ Program Odra - Dorzecza . [dostęp 2009-12-16].
- ↑ 7,0 7,1 7,2 Z. Mikulski: Wasserhaushalt der baltischen Haffs Beiträge zur Meereskunde. Berlin: 1966, s. 19.
- ↑ Gospodarka Wodna. W: M. Piotrowicz: Ocena dopływu rzecznego do Bałtyku z terenu Polski w latach 1961-1970. 1973, s. 3.
- ↑ 9,0 9,1 Hydrografia zlewiska Zalewu Szczecińskiego. W: A. Majewski: Zalew Szczeciński. Warszawa: Wyd. Komunikacji i Łączności, 1980, ss. 116-130.
- ↑ W. Buchholz (red.): Materiały do monografii dolnej Odry. Warunki hydrologiczno-hydrodynamiczne. Gdańsk: Prace IBW PAN, 1990, s. 117, seria: nr 22.
- ↑ J. Rybiński, E. Niemirycz, Z. Makowski. Pollution load W:Marine Polution (2), An assessment of the effects of pollution in the Polish coastal area of the Baltic Sea 1984-1989. „Studia i Materiały Oceanologiczne”, ss. 21-52 (1992) ( ang. ).
- ↑ Niemirycz E., Borkowski T.: Charakterystyka jakości wód. W: Warunki środowiskowe polskiej strefy południowego Bałtyku. Gdańsk: Materiały Oddziału Morskiego IMiGW, 1995, ss. 161-172.
- ↑ Tab. 6 /98/. Odpływ metali ciężkich rzekami do Morza Bałtyckiego według województw w 2006. W: Rocznik statystyczny gospodarki morskiej . Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2007-12, s. 244. Cytat: "Wyniki Państwowego Monitoringu Środowiska w zakresie Monitoringu Wód" – Inspekcja Ochrony Środowiska.
- ↑ IV. Wody. W: Stan środowiska w województwie lubuskim w 2007 roku . Zielona Góra: WIOŚ w Zielonej Górze, 2008, s. 58. ISSN 1898-5580 . [dostęp 2009-12-16].
- ↑ V2 Rzeki. W: Raport o stanie środowiska w województwie zachodniopomorskim w latach 2006-2007 . Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Szczecinie, 2008-12-30, s. 69.
- ↑ Narodziny Międzymorza, L. Moczulski
[ edytuj ] Linki zewnętrzne
- Wrota Odry – Elektroniczny informator żeglugowy o rzece Odrze
- Poldery przeciwpowodziowe wzdłuż Odry
- Odra w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich , Tom VII (Netrebka – Perepiat) z 1886 r.
| Rodzina Pyjasa nie chce ekshumacji |
|
Gdyby to od nas zależało, to nie byłoby ekshumacji ciała Staszka - powiedziała "Gazecie Wyborczej" Anna Wnętrzak, siostra Stanisława Pyjasa. Decyzję o ekshumacji ogłosił dziś na antenie RMF FM prezes Instytutu Pamięci Narodowej Janusz Kurtyka.
|
| Złodzieje napisu z Auschwitz usłyszeli wyrok |
|
Krakowski sąd skazał dziś trzech mężczyzn, oskarżonych o kradzież napisu z muzeum w Auschwitz, na kary od półtora roku do 2 lat i 6 miesięcy więzienia oraz nawiązki po 10 tys. zł. Na wniosek oskarżonych, którzy przyznali się do winy, wyrok zapadł bez przeprowadzania przewodu sądowego. Po ogłoszeniu wyroku sąd zwolnił oskarżonych z aresztu.
|
| Rosja przygotowuje się do uroczystości w Katyniu |
|
Rzecznik MSZ Rosji Andriej Niestierienko poinformował, że trwają aktywne przygotowania do kwietniowych uroczystości w Katyniu, upamiętniających 70. rocznicę mordu NKWD na polskich oficerach.
|
| Włochy: W Modenie zatrzymano 25 członków kamorry |
|
W położonej na północy Włoch Modenie, która cieszy się sławą spokojnego miasta kultury, elegancji i wysokiego poziomu życia, policja do walki z mafią zatrzymała 25 mafiosów i wspólników kamorry. Należą oni do jej najgroźniejszego gangu Casalesi.
|
| Portal Nasza-klasa zapłaci 5 tys. zł odszkodowania |
|
5 tys. zł odszkodowania ma zapłacić portal społecznościowy Nasza-klasa za bezprawne wykorzystanie wizerunku Krzysztofa R. z Głogowa - taką decyzję podjął dziś wrocławski sąd. Wyrok nie jest prawomocny.
|