Z Wikipedii

Nagrody Nobla w dziedzinie chemii :

• 2009 - Venkatraman Ramakrishnan , podsłuchy Thomas Steitz , działki w szczawnicy Ada Yonath
  • za badania nad strukturą i funkcją rybosomu
• 2008 - Osamu Shimomura , szkoły policealne Martin Chalfie , sypialnie Roger Y. Tsien
  • za odkrycie i rozwój zielonych białek fluorescencyjnych
• 2007 - Gerhard Ertl
  • za badania procesów chemicznych zachodzących na powierzchni ciał stałych.
• 2006 - Roger D. Kornberg
  • za badania molekularnego mechanizmu transkrypcji w komórkach eukariotycznych
• 2005 – Yves Chauvin , depilacja laserowa Robert H. Grubbs , suknie ślubne Richard R. Schrock
  • za badania mechanizmu reakcji metatezy olefin
• 2004 – Aaron Ciechanover , pozycjonowanie i optymalizacja Avram Hershko , fotele z masażem Irwin Rose
  • za odkrycie roli ubikwityn w degradacji białek w organizmie
• 2003 – Peter Agre , monitoring Roderick MacKinnon
  • za badania kanałów w błonach komórkowych
• 2002 – Kurt Wüthrich , stoły John B. Fenn , sypialnie Koichi Tanaka
  • za badania białek
• 2001 – William S. Knowles , szczawnica Ryōji Noyori , kamery K. Barry Sharpless
  • za prace nad katalizą asymetryczną
• 2000 – Alan J. Heeger , szczawnica Alan G. MacDiarmid , soczewki kontaktowe Hideki Shirakawa
  • za odkrycie i badania nad polimerami przewodzącymi prąd elektryczny
• 1999 – Ahmed H. Zewail
  • za badania nad przejściowymi stanami reakcji chemicznych przy użyciu spektroskopii femtosekundowej
• 1998 – Walter Kohn , łóżka John A. Pople
  • za rozwój teorii funkcjonału gęstości .
• 1997 – Paul D. Boyer , 436xayyal8 John E. Walker , Zakopane apartamenty Jens C. Skou
  • Boyer i Walker - za wyjaśnienie mechanizmu enzymatycznego syntezy kwasu adenozynotrifosforowego (ATP)
  • Skou - za odkrycie pierwszego enzymu przenoszącego jony
• 1996 – Robert F. Curl Jr. , Sir Harold W. Kroto , Richard E. Smalley
  • za odkrycie fulerenów nowej odmiany węgla (obok grafitu i diamentu) w 1985
• 1995 – Paul J. Crutzen , Mario Molina , F. Sherwood Rowland
  • za badania reakcji zachodzących w atmosferze (m.in. procesy destrukcji warstwy ozonowej )
• 1994 – George A. Olah
  • za pionierskie badania karbokationów oraz ich roli w reakcjach chemicznych węglowodorów
• 1993 – Kary B. Mullis , Michael Smith
  • za metody ukierunkowanej mutagenezy i reakcji łańcuchowej polimerazy ( PCR )
• 1992 – Rudolph A. Marcus
  • za wkład do teorii reakcji przeniesienia elektronu w układach chemicznych
• 1991 – Richard R. Ernst
  • za wkład w rozwój metodologii wysokorozdzielczej spektroskopii NMR
• 1990 – Elias James Corey
  • za rozwinięcie teorii metodologii syntezy organicznej
• 1989 – Sidney Altman , Thomas R. Cech
  • za odkrycie katalitycznych właściwości RNA
• 1988 – Johann Deisenhofer , Robert Huber , Hartmut Michel
  • za określenie struktury centrum reakcji fotosyntetycznej bakterii
• 1987 – Donald J. Cram , Jean-Marie Lehn , Charles J. Pedersen
  • za rozwinięcie i zastosowanie cząsteczek o szczególnie selektywnych oddziaływaniach zależnych od struktury
• 1986 – Dudley R. Herschbach , Yuan T. Lee , John C. Polanyi
  • za pionierską pracę w zastosowaniu chemiluminescencji podczerwonej do badań dynamiki reakcji chemicznych
  • za wkład związany z dynamiką elementarnych procesów chemicznych
• 1985 – Herbert A. Hauptman , Jerome Karle
  • za niezwykłe osiągnięcia w rozwoju bezpośrednich metod określania struktury krystalicznej
• 1984 – Robert Bruce Merrifield
  • za rozwinięcie metodologii związanej z syntezą chemiczną na podłożu stałym
• 1983 – Henry Taube
  • za prace nad mechanizmem reakcji związanych z przeniesieniem elektronu , szczególnie w kompleksach metali
• 1982 – Aaron Klug
  • za rozwinięcie krystalograficznej mikroskopii elektronowej oraz za określenie struktury biologicznie ważnych kompleksów białek z kwasami nukleinowymi
• 1981 – Kenichi Fukui , Roald Hoffmann
  • za teorie, rozwijane niezależnie od siebie, związane z przebiegiem reakcji chemicznych
• 1980 – Paul Berg , Walter Gilbert , Frederick Sanger
  • za podstawowe badania biochemii kwasów nukleinowych ze szczególnym uwzględnieniem rekombinacji DNA
  • za wkład związany z określeniem sekwencji zasad w kwasach nukleinowych
• 1979 – Herbert C. Brown , Georg Wittig
• 1978 – Peter D. Mitchell
• 1977 – Ilia Prigogine
• 1976 – William N. Lipscomb
• 1975 – John Warcup Cornforth , Vladimir Prelog
• 1974 – Paul J. Flory
• 1973 – Ernst Otto Fischer , Geoffrey Wilkinson
  • za badania związków metaloorganicznych
• 1972 – Christian B. Anfinsen , Stanford Moore , William H. Stein
• 1971 – Gerhard Herzberg
• 1970 – Luis Federico Leloir
• 1969 – Derek H. R. Barton , Odd Hassel
• 1968 – Lars Onsager
• 1967 – Manfred Eigen , Ronald George Wreyford Norrish , George Porter
• 1966 – Robert S. Mulliken
• 1965 – Robert Burns Woodward
• 1964 – Dorothy Crowfoot Hodgkin
  • za ustalenie budowy ważnych substancji biochemicznych (m.in. penicyliny i witaminy B₁₂ )
• 1963 – Karl Ziegler , Giulio Natta
  • za badania dotyczące polimerów i zastosowanie związków metaloorganicznych w polimeryzacji
• 1962 – Max Ferdinand Perutz , John Kendrew
• 1961 – Melvin Calvin
• 1960 – Willard Frank Libby
  • za metodę C-14 określania wieku obiektów ( datowanie radiowęglowe );
• 1959 – Jaroslav Heyrovsky
• 1958 – Frederick Sanger
  • za badania struktury białek, w szczególności insuliny
• 1957 – Lord Alexander R. Todd
• 1956 – Sir Cyril Norman Hinshelwood , Nikołaj Siemionow
• 1955 – Vincent du Vigneaud
• 1954 – Linus Carl Pauling
  • za prace nad wiązaniami chemicznymi i ich zastosowanie w wyjaśnieniu budowy związków kompleksowych
• 1953 – Hermann Staudinger
  • za odkrycia w dziedzinie chemii supramolekularnej
• 1952 – Archer John Martin , Richard Laurence Synge
• 1951 – Edwin Mattison McMillan , Glenn Theodore Seaborg
• 1950 – Otto Diels , Kurt Alder
• 1949 – William Francis Giauque
• 1948 – Arne Wilhelm Kaurin Tiselius
• 1947 – Sir Robert Robinson
• 1946 – James Batcheller Sumner , John Howard Northrop , Wendell Meredith Stanley
• 1945 – Artturi Ilmari Virtanen
• 1944 – Otto Hahn
  • za odkrycie zjawiska rozszczepienia jądra atomowego
• 1943 – George de Hevesy
• 1939 – Adolf Friedrich Johann Butenandt , Leopold Ružička
• 1938 – Richard Kuhn
• 1937 – Walter Norman Haworth , Paul Karrer
• 1936 – Petrus (Peter) Josephus Wilhelmus Debye
• 1935 – Frédéric Joliot , Irene Joliot-Curie
• 1934 – Harold Clayton Urey
  • za odkrycie deuteru
• 1932 – Irving Langmuir
• 1931 – Carl Bosch , Friedrich Bergius
• 1930 – Hans Fischer
• 1929 – Arthur Harden , Hans Karl August Simon von Euler-Chelpin
• 1928 – Adolf Otto Reinhold Windaus
• 1927 – Heinrich Otto Wieland
• 1926 – Theodor Svedberg
• 1925 – Richard Adolf Zsigmondy
• 1923 – Fritz Pregl
• 1922 – Francis William Aston
  • za odkrycie izotopów wielu pierwiastków niepromieniotwórczych
• 1921 – Frederick Soddy
  • za wkład do chemii związków radioaktywnych, oraz badania pochodzenia i charakteru izotopów
• 1920 – Walther Hermann Nernst
  • za prace w zakresie termochemii
• 1919 - nagrody nie przyznano
• 1918 – Fritz Haber
  • za syntezę amoniaku z pierwiastków składowych: azotu i wodoru
• 1917 - nagrody nie przyznano
• 1916 - nagrody nie przyznano
• 1915 – Richard Martin Willstätter
  • za badania barwników roślinnych, szczególnie chlorofilu
• 1914 – Theodore William Richards
  • za dokładne określenie mas atomowych dużej liczby pierwiastków chemicznych
• 1913 – Alfred Werner
  • za pracę nad wiązaniami atomów w cząsteczkach, które rzuciły nowe światło na wcześniejsze badania i otworzyły nowe pola badań naukowych, szczególnie w chemii nieorganicznej
• 1912 – Victor Grignard , Paul Sabatier
  • za odkrycie tzw. związku Grignarda , który okazał się wielce pomocny w rozwoju chemii organicznej
  • za metodę hydrogenacji związków organicznych w obecności subtelnie rozdrobnionych metali
• 1911 – Maria Skłodowska-Curie
  • za wydzielenie czystego radu i uzyskanie radu w postaci krystalicznej
• 1910 – Otto Wallach
  • za jego wkład do chemii organicznej i chemii przemysłowej przez pionierskie badania na polu związków alicyklicznych
• 1909 – Wilhelm Ostwald
  • za pracę nad katalizą i warunkami równowagi chemicznej oraz szybkością reakcji chemicznych
• 1908 – Ernest Rutherford
  • za badania rozpadu promieniotwórczego pierwiastków i właściwości chemicznych substancji promieniotwórczych
• 1907 – Eduard Buchner
  • za badania biochemiczne i odkrycie układu bezkomórkowego
• 1906 – Henri Moissan
  • za prace nad wyodrębnieniem fluoru pierwiastkowego oraz jego zaistnienie w służbie nauki dzięki piecowi elektrycznemu, który nosi jego imię
• 1905 – Johann Friedrich Wilhelm Adolf von Baeyer
  • za badania barwników organicznych oraz związków hydroaromatycznych
• 1904 – Sir William Ramsay
  • za odkrycie gazów szlachetnych w powietrzu oraz określenie ich miejsca w układzie okresowym pierwiastków
• 1903 – Svante August Arrhenius
  • za teorię dysocjacji elektrolitycznej
• 1902 – Hermann Emil Fischer
  • za syntezy związków z grupy cukrów i puryn
• 1901 – Jacobus Henricus van 't Hoff
  • za odkrycie praw dynamiki chemicznej i ciśnienia osmotycznego

[ edytuj ] Zobacz też

• chemia , przegląd zagadnień z zakresu chemii
• Znani chemicy
• noty biograficzne
• skarbnica Wikipedii

p  •  d  •  e Laureaci Nagrody Nobla w dziedzinie chemii 1901: van 't Hoff • 1902: Fischer • 1903: Arrhenius • 1904: Ramsay • 1905: Baeyer • 1906: Moissan • 1907: Buchner • 1908: Rutherford • 1909: Ostwald • 1910: Wallach • 1911: Skłodowska-Curie • 1912: Grignard , Sabatier • 1913: Werner • 1914: Richards • 1915: Willstätter • 1918: Haber • 1920: Nernst • 1921: Soddy • 1922: Aston • 1923: Pregl • 1925: Zsigmondy • 1926: Svedberg • 1927: Wieland • 1928: Windaus • 1929: Harden , von Euler-Chelpin • 1930: Fischer • 1931: Bosch , Bergius • 1932: Langmuir • 1934: Urey • 1935: F. Joliot-Curie , I. Joliot-Curie • 1936: Debye • 1937: Haworth , Karrer • 1938: Kuhn • 1939: Butenandt , Ružička • 1943: de Hevesy • 1944: Hahn • 1945: Virtanen • 1946: Sumner , Northrop , Stanley • 1947: Robinson • 1948: Tiselius • 1949: Giauque • 1950: Diels , Alder • 1951: McMillan , Seaborg • 1952: Martin , Synge • 1953: Staudinger • 1954: Pauling • 1955: du Vigneaud • 1956: Hinshelwood , Siemionow • 1957: Todd • 1958: Sanger • 1959: Heyrovský • 1960: Libby • 1961: Calvin • 1962: Perutz , Kendrew • 1963: Ziegler , Natta • 1964: Hodgkin • 1965: Woodward • 1966: Mulliken • 1967: Eigen , Norrish , Porter • 1968: Onsager • 1969: Barton , Hassel • 1970: Leloir • 1971: Herzberg • 1972: Anfinsen , Moore , Stein • 1973: Fischer , Wilkinson • 1974: Flory • 1975: Cornforth , Prelog • 1976: Lipscomb • 1977: Prigogine • 1978: Mitchell • 1979: Brown , Wittig • 1980: Berg , Gilbert , Sanger • 1981: Fukui , Hoffmann • 1982: Klug • 1983: Taube • 1984: Merrifield • 1985: Hauptman , Karle • 1986: Herschbach , Lee , Polanyi • 1987: Cram , Lehn , Pedersen • 1988: Deisenhofer , Huber , Michel • 1989: Altman , Cech • 1990: Corey • 1991: Ernst • 1992: Marcus • 1993: Mullis , Smith • 1994: Olah • 1995: Crutzen , Molina , Rowland • 1996: Curl Jr. , Kroto , Smalley • 1997: Boyer , Walker , Skou • 1998: Kohn , Pople • 1999: Zewail • 2000: Heeger , MacDiarmid , Shirakawa • 2001: Knowles , Noyori , Sharpless • 2002: Wüthrich , Fenn , Tanaka • 2003: Agre , MacKinnon • 2004: Ciechanover , Hershko , Rose • 2005: Chauvin , Grubbs , Schrock • 2006: Kornberg • 2007: Ertl • 2008: Shimomura , Chalfie , Tsien • 2009: Ramakrishnan , Steitz , Yonath

[ edytuj ] Linki zewnętrzne

• Strona internetowa Komitetu Noblowskiego