Liryka
Z Wikipedii
.png)
Liryka ( gr. lyrikós – odnoszący się do liry; lira ) – jeden z trzech rodzajów literackich , podsłuchy obok dramatu i epiki .
Obejmuje utwory, działki w szczawnicy których głównym przedmiotem przedstawienia są przeżycia wewnętrzne, szkoły policealne przekazywane za pośrednictwem wypowiedzi monologicznej (rzadziej dialogu ), sypialnie odznaczającej się subiektywizmem , depilacja laserowa podporządkowanej funkcji ekspresywnej oraz funkcji poetyckiej języka. Centralnym elementem utworu lirycznego jest tzw. podmiot liryczny . Niezależnie od gatunku język liryki oznacza się (w porównaniu z dramatem i epiką) wysokim zmetaforyzowaniem .
Jej nazwa wywodzi się od nazwy starogreckiego instrumentu muzycznego – liry . Przy jej wtórze antyczni poeci śpiewali swoje pieśni.
Spis treści |
[ edytuj ] Gatunki liryczne
Większość takich europejskich gatunków lirycznych wywodzi się ze starożytności – z poezji helleńskiej lub rzymskiej, suknie ślubne niektóre także ze Starego Testamentu . W średniowieczu gatunki liryczne powstawały głównie w kręgu liryki dworskiej (np. włoska canzona ). Poeci renesansowi skupili się na kontynuowaniu gatunków antycznych, pozycjonowanie i optymalizacja dlatego innowacje przyniósł dopiero barok – wtedy upowszechnił się sonet . Podobnie wyglądała sytuacja w dwóch następnych epokach – oświecenie to powrót do poezji klasycznej, fotele z masażem a romantyzm – innowacje. W romantyzmie powstały m.in. poematy liryczny i dygresyjny oraz ballada .
- anakreontyk
- ballada
- canzona
- duma
- dytyramb
- elegia
- epicedium
- epigramat
- epitafium
- epitalamium
- fraszka
- hymn
- limeryk
- madrygał
- oda
- pieśń
- niektóre rodzaje poematu
- psalm
- sielanka
- sonet
- tren
- triolet
Lista ta ogranicza się tylko do gatunków pochodzących z (szeroko pojętej) kultury europejskiej. W Europie popularne bywały jednak również gatunki pochodzące z innych kręgów kulturowych, monitoring jak np. popularne współcześnie japońskie haiku .
[ edytuj ] Podział liryki
[ edytuj ] Ze względu na sposób wypowiedzi podmiotu
- bezpośrednia – bezpośrednio, stoły wprost, sypialnie w 1. os. lp. , szczawnica "ja" liryczne wyznaje swoje uczucia, kamery przeżycia, szczawnica myśli (np. elegia ):
- osobista – bezpośrednie wyznania podmiotu lirycznego prezentują rozważania na temat myśli, soczewki kontaktowe uczuć poety, łóżka utożsamianego z podmiotem lirycznym
- roli – podmiot liryczny nie jest utożsamiany z poetą, 436xayyal8 a treści mają charakter ogólny, Zakopane apartamenty uniwersalny
- maski – podmiot liryczny przyjmuje postać np.: rośliny, zwierzęcia, rzeczy, przypisując im np. swoje uczucia
- pośrednia – podmiot liryczny jest bardziej ukryty, nie wyznaje wprost, lecz wyraża swe myśli przez sytuacje, zdarzenia, opisy; utwory te mają charakter narracyjny lub dialogowy, stąd istnieje kilka odmian tego rodzaju liryki:
- opisowa – uczucia podmiotu lirycznego wyrażone są przez opis np. krajobrazu, przedmiotu
- sytuacyjna (narracyjna) – w formie wypowiedzi dialogowych i narracyjnych podmiot liryczny prezentuje jakieś zdarzenie (sytuację), w którym nie brał udziału; oprócz podmiotu lirycznego pojawia się bohater liryczny (np. sielanka )
- podmiotu zbiorowego – podmiot liryczny to tzw. "my" liryczne – grupa wypowiadająca się w utworze, prezentująca swój zbiorowy pogląd, myśli (np. hymny )
- zwrotu do adresata (inaczej inwokacyjna ) – podmiot liryczny jest wyraźnie obecny, ale swe myśli kieruje do konkretnego adresata (człowieka, grupy ludzi, przedmiotu, zjawiska, abstrakcyjnego pojęcia). Zazwyczaj utwory w stylu podniosłym (np. oda , list poetycki )
[ edytuj ] Ze względu na typy wyrażanych przeżyć (tematyka)
- miłosna – tematem utworów jest miłość, jej oblicza, formy
- refleksyjno-filozoficzna – rozważanie pojęć, uczuć w uogólniający sposób
- patriotyczno-obywatelska – naród, ojczyzna i cała sfera zagadnień z tym związanych
- agitacyjno -polityczna – teksty w formie manifestów nawołujących do popierania jakiejś idei lub czynu wielkiej rangi.
- funeralna (z łac. funerare – "uroczyście pochować, pogrzebać zmarłego") – upamiętnia zmarłą osobę, wyraża żal po jej śmierci
- religijna – odwołująca się do religii (np. Bogurodzica )
- autotematyczna – liryka, której przedmiotem jest refleksja nad rolą poety i istotą poezji (np. Muza Jana Kochanowskiego )
- refleksyjno-zasadnicza (np. przemyślenia i zasady nadane jakiemuś prawu).
- apelu – podmiot liryczny kieruje wypowiedź do określonego adresata zamiarem wywarcia wpływu na jego postawę i poglądy.
[ edytuj ] Zobacz też
[ edytuj ] Bibliografia
- Adam Kulawik: Poetyka. Wstęp do teorii dzieła literackiego. Kraków: Antykwa, 1997. ISBN 83-901380-8-5 .
| Boni w Sejmie o solidarności pokoleń |
|
Szef doradców premiera Michał Boni powiedział, że rządowi zależy na stworzeniu jak najlepszych warunków dla wzrostu dzietności, opieki nad dziećmi, nauki, wchodzenia na rynek pracy oraz funkcjonowania na rynku pracy osób powyżej 50. roku życia.
|
| Premier Azarow poświęcił gabinet po Julii Tymoszenko |
|
Nowy premier Ukrainy Mykoła Azarow ujawnił, że przed objęciem gabinetu po swej poprzedniczce Julii Tymoszenko poprosił księdza o poświęcenie pomieszczania.
|
| "Rzeczpospolita" ma przeprosić wiceszefa ABW |
|
Naczelny "Rzeczpospolitej" ma przeprosić wiceszefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego Jacka Mąkę za naruszenie jego dóbr osobistych w nierzetelnym artykule; nie musi zaś wpłacać 60 tys. zł na cel charytatywny - orzekł Sąd Okręgowy w Warszawie.
|
| Izraelskie samoloty nad Budapesztem |
|
Dwa izraelskie samoloty wojskowe, które w środę przeleciały na niskiej wysokości nad Budapesztem, nie mają nic wspólnego z zabójstwem obywatela Syrii w tym mieście tego samego dnia - zapewnił rzecznik rządu Domokos Szollar.
|
| Prezydent broni tradycji, ale jest mało dynamiczny |
|
W ocenie zdecydowanej większości Polaków (74 proc.) największym atutem Lecha Kaczyńskiego jest przywiązanie do tradycji i wartości narodowych. Badani krytycznie oceniają jednak dynamizm i energiczność działania prezydenta - wynika z badania CBOS.
|