Kazimierz Dejmek
Z Wikipedii
| Kazimierz Dejmek | |
 |
|
| Data i miejsce urodzenia | 17 maja 1924 Kowel |
| Data i miejsce śmierci | 31 grudnia 2002 Warszawa |
| Minister kultury i sztuki | |
| Okres urzędowania | od 26 października 1993 do 26 stycznia 1996 |
| Przynależność polityczna | Polskie Stronnictwo Ludowe |
| Poprzednik | Jerzy Góral |
| Następca | Zdzisław Podkański |
 Kolekcja cytatów w Wikicytatach |
|
Kazimierz Dejmek (ur. 17 maja 1924 w Kowlu , podsłuchy zm. 31 grudnia 2002 w Warszawie ) – polski reżyser i aktor teatralny, działki w szczawnicy minister kultury i sztuki , szkoły policealne poseł na Sejm II kadencji .
Spis treści |
[ edytuj ] Życiorys
[ edytuj ] II wojna światowa i wykształcenie
W czasie II wojny światowej był partyzantem w oddziałach związanych z ruchem ludowym. W 1943 wstąpił do Armii Krajowej . W 1944 został zdemobilizowany. W tym samym roku w Teatrze Ziemi Rzeszowskiej zadebiutował jako aktor w roli Jaśka w Weselu Stanisława Wyspiańskiego . W latach 1945–1946 grał w Teatrze Dolnośląskim w Jeleniej Górze .
W 1946 zdał eksternistyczny egzamin aktorski. W tym samym roku trafił do Teatru Wojska Polskiego w Łodzi , sypialnie w którym występował do 1949. Jednocześnie studiował jako wolny słuchacz w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Łodzi.
[ edytuj ] Teatr Nowy w Łodzi
W 1949 wspólnie z Januszem Warmińskim i "Grupą Młodych Aktorów" zorganizował warsztaty teatralne, depilacja laserowa podczas których powstał pomysł stworzenia nowoczesnego teatru politycznego, suknie ślubne realizującego program realizmu socjalistycznego , pozycjonowanie i optymalizacja działającego pod wspólnym kierownictwem reżyserów i aktorów. Idea ta została zrealizowana przez powołanie Teatru Nowego w Łodzi, fotele z masażem którego działalność zainaugurowano wystawieniem 12 listopada 1949 socrealistycznej sztuki czechosłowackiej Brygada szlifierza Karhana Vaška Kani .
W 1950 Kazimierz Dejmek został dyrektorem i kierownikiem artystycznym Teatru Nowego. 7 kwietnia 1951 zadebiutował jako samodzielny reżyser Poematem pedagogicznym Antona Makarenki . Wypełniający rygory realizmu socjalistycznego i wystawiający "zaangażowane" sztuki polityczne Teatr Nowy cieszył się zaufaniem i poparciem władz państwowych. Niezależnie od tego spektakle w reżyserii Kazimierza Dejmka otrzymywały pozytywne recenzje za walory artystyczne i wysoki poziom sztuki aktorskiej opartej o metodę Stanisławskiego . Wraz z przemianami politycznymi w kraju repertuar Teatru Nowego zaczął tracić swój socrealistyczny charakter. Etap odchodzenia od socrealizmu rozpoczął się w 1954 wraz z wystawieniem Łaźni Władimira Majakowskiego .
Tzw. odwilż w życiu politycznym i społecznym kraju przyjęta została w Teatrze Nowym wystawieniem 14 września 1956 wyreżyserowanej przez Kazimierza Dejmka w formie ironicznego komentarza do rzeczywistości sztuki Jerzego Andrzejewskiego i Jerzego Zagórskiego Święto Winkelrieda. Rozliczeniowy charakter miała również inscenizacja opowiadania Jerzego Andrzejewskiego Ciemności kryją ziemię z 1957.
Wystawiając w 1958 Żywot Józefa Mikołaja Reja , monitoring Kazimierz Dejmek po raz pierwszy zajął się dramatem staropolskim, stoły do którego wielokrotnie powracał w swojej twórczości reżyserskiej. Jednocześnie starał się unikać polskiego i zagranicznego dramatu współczesnego, sypialnie od czego jednak czynił wyjątki (m.in. Wizyta starszej pani Friedricha Dürrenmatta z 1958). W działalności reżyserskiej istotne miejsce zajmowały natomiast dzieła klasyki polskiego dramatu, szczawnica m.in. Noc listopadowa (1956 i 1960) i Akropolis (1959) Stanisława Wyspiańskiego oraz Barbara Radziwiłłówna Alojzego Felińskiego (1958), kamery czy literatury antycznej jak Obrona Sokratesa Platona (1960) i Żaby Arystofanesa (1961). W czasie swojej pracy w Teatrze Nowym wyreżyserował również Juliusza Cezara Williama Szekspira (1960) i Trzy siostry Antona Czechowa (1961).
[ edytuj ] Teatr Narodowy w Warszawie
W 1962 objął funkcję dyrektora naczelnego i artystycznego Teatru Narodowego w Warszawie . Podobnie jak w Teatrze Nowym wystawiał głównie klasykę polskiego dramatu. Swą działalność w Warszawie rozpoczął od premiery Słowa o Jakubie Szeli Brunona Jasieńskiego z kreacją Ignacego Machowskiego w roli tytułowej. Po tym wydarzeniu nastąpiła ponowna inscenizacja wystawionych wcześniej w Łodzi tekstów staropolskich: Historyi o chwalebnym zmartwychwstaniu pańskim Mikołaja z Wilkowiecka (1962) i Żywotu Józefa (1965). Reżyserował także spektakle na podstawie dramatów antycznych (inscenizacje Agamemnona Ajschylosa , szczawnica Elektry Eurypidesa i Żab).
Działalność Kazimierza Dejmka w Teatrze Narodowym nie pozostawała bez związku z bieżącą sytuacją polityczną w kraju. Protesty Episkopatu Polski wywołała inscenizacja dramatu Rolfa Hochhutha pt. Namiestnik odnoszącego się do postawy Watykanu wobec zagłady Żydów w czasie II wojny światowej . Premiera Namiestnika odbyła się w kwietniu 1966, soczewki kontaktowe a zatem w czasie konfliktu władz państwowych z Kościołem katolickim wokół obchodów Tysiąclecia Państwa Polskiego i Tysiąclecia chrztu Polski .
W 1965 Kazimierz Dejmek po raz pierwszy zajął się repertuarem romantycznym, łóżka reżyserując Kordiana Juliusza Słowackiego . W roli tytułowej wystąpił wówczas Ignacy Gogolewski , 436xayyal8 a obok niego m.in. Stanisław Zaczyk (Car) i Ignacy Machowski (Wielki Książę Konstanty).
Kolejną próbą wystawienia dramatu romantycznego w Teatrze Narodowym były Dziady Adama Mickiewicza . Premiera spektaklu, Zakopane apartamenty która odbyła się 25 listopada 1967, miała uświetnić obchody 50. rocznicy rewolucji październikowej . Spektakle stały się głośnym wydarzeniem artystycznym. Chwalono kreację Gustawa Holoubka w roli Gustawa-Konrada, a także scenografię autorstwa Andrzeja Stopki . Walory artystyczne inscenizacji zostały jednak przyćmione przez jej polityczne reperkusje. Wbrew intencjom reżysera, Dziady zostały przez władze PRL uznane za "antyrosyjskie" i "antyradzieckie", a I sekretarz KC PZPR , Władysław Gomułka , publicznie zaatakował twórców inscenizacji. 30 stycznia 1968 sztukę zdjęto z afisza. Ta decyzja wywołała protesty i demonstracje z udziałem studentów, poprzedzające wydarzenia marca 1968 . Kazimierza Dejmka zaś usunięto z PZPR (do której należał od 1951), a następnie zwolniono ze stanowiska dyrektora Teatru Narodowego.
[ edytuj ] Emigracja i działalność po powrocie do Polski
W latach 1969–1973 reżyserował za granicą, m.in. w National Teatret w Oslo , w Schauspielhaus w Düsseldorfie , w Burghtheater w Wiedniu i Piccolo Teatro w Mediolanie . Do kraju powrócił w 1972.
W latach 1972–1974 współpracował z Teatrem Wielkim w Łodzi i Teatrem Dramatycznym w Warszawie . W 1974 powrócił do Teatru Nowego w Łodzi, a w 1975 ponownie objął funkcję dyrektora tej sceny. Kierując w latach 1975–1979 tą placówką, wyreżyserował m.in. Operetkę Witolda Gombrowicza (1975), Garbusa (1975) i Vatzlava Sławomira Mrożka (1979) czy Wielkiego Fryderyka Adolfa Nowaczyńskiego (1977). Po raz kolejny zwrócił się ku tekstom staropolskim, reżyserując w 1975 w Teatrze Nowym oparte o anonimowe apokryfy przedstawienie Dialogus de Passione poruszające wątek Męki Pańskiej. Pierwsza próba wystawienia przez niego tej sztuki w Polsce w 1969 w Teatrze Ateneum w Warszawie została uniemożliwiona przez cenzurę . Reżyserował także przedstawienia operowe, m.in. Diabły z Loudun Krzysztofa Pendereckiego w Teatrze Wielkim w Warszawie (1975).
W latach 1981–1995 pełnił funkcję dyrektora naczelnego i artystycznego Teatru Polskiego w Warszawie , gdzie wystawiał m.in. dramaty Sławomira Mrożka: Ambasadora (1981 i 1987), Vatzlava (1982), Letni dzień (1984), Kontrakt (1986), Portret (1987) i Szczęśliwe wydarzenie (1993). W repertuarze znalazły się także inne sztuki w jego reżyserii, m.in. Wyzwolenie (1982) i Wesele (1984 i 1991) Stanisława Wyspiańskiego, Zemsta Aleksandra Fredry (1983 i 1988), Romulus Wielki Friedricha Dürrenmatta (1985) oraz Rewizor Nikołaja Gogola (1989).
Na początku lat 80. znaczna część środowiska aktorskiego zaangażowała się w działalność polityczną popierając NSZZ "Solidarność" . Kazimierz Dejmek dystansował się od politycznej działalności aktorów. Mimo to w czasie stanu wojennego występował w obronie represjonowanych aktorów. Jednocześnie nie poparł zorganizowanego przez środowisko aktorskie bojkotu Telewizji Polskiej , chociaż zarazem nigdy go nie złamał.
Jego postawa w tym czasie była niejednokrotnie krytykowana zarówno przez władze, jak i przez część środowiska teatralnego związanego z opozycją, zaś sam reżyser unikał jednoznacznego opowiedzenia się za którąś ze stron konfliktu. Wyrazem tej niejednoznacznej postawy był m.in. udział w pracach Rady Konsultacyjnej przy Przewodniczącym Rady Państwa ( Wojciechu Jaruzelskim ) w latach 1986–1989 oraz objęcie w 1988 funkcji prezesa kontrolowanego przez władze Związku Artystów Scen Polskich (podczas gdy działał także nielegalny ZASP skupiający artystów związanych z opozycją). Na początku 1989 przyczynił się do porozumienia obu organizacji, a następnie przekazał funkcję prezesa wybranemu na zjednoczeniowym zjeździe w październiku 1989 Andrzejowi Łapickiemu , wówczas już posłowi Obywatelskiego Klubu Parlamentarnego .
Do działalności teatralnej wrócił w 1997, zaś w 2001 po raz ostatni powrócił do łódzkiego Teatru Nowego, w którym wyreżyserował Sen Pluskwy Tadeusza Słobodzianka .
Kazimierz Dejmek zmarł na kilka tygodni przed przygotowywaną premierą Hamleta Szekspira (odbyła się ona 30 stycznia 2003). 14 stycznia 2008 Teatrowi Nowemu w Łodzi nadano jego imię.
[ edytuj ] Działalność polityczna w III RP
W wyborach parlamentarnych w 1993 został wybrany posłem na Sejm II kadencji z listy Polskiego Stronnictwa Ludowego w okręgu warszawskim.
W latach 1993–1996 pełnił funkcję ministra kultury i sztuki w rządach Waldemara Pawlaka i Józefa Oleksego .
[ edytuj ] Życie prywatne
Jego żoną była aktorka Danuta Mniewska (ur. 1925), z którą miał syna Piotra (ur. 1953), aktora oraz producenta filmowego i telewizyjnego (pracował m.in. w Telewizji Polskiej ).
Jest pochowany na Cmentarzu Komunalnym na Dołach w Łodzi (kwatera XVI, rząd 36, grób 7).
[ edytuj ] Nagrody i odznaczenia
- 1952 – Order Sztandaru Pracy II klasy
- 1955 – Medal 10-lecia Polski Ludowej
- 1955 – Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
- 1955 – nagroda państwowa II stopnia za działalność artystyczną w Teatrze Nowym w Łodzi
- 1959 – Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
- 1967 – Odznaka 1000-lecia
- 1976 – nagroda Wydziału Kultury i Sztuki Urzędu Miasta Łodzi za wybitne osiągnięcia w dziedzinie kultury i sztuki
- 1978 – Nagroda im. Herdera za wkład w kulturę europejską
- 1981 – Zasłużony Działacz Kultury
- 1981 – nagroda Ministra Kultury i Sztuki I stopnia za całokształt osiągnięć artystycznych w dziedzinie reżyserii
- 1984 – Medal 40-lecia Polski Ludowej
- 1984 – nagroda państwowa I stopnia za wybitne osiągnięcia reżyserskie i inscenizacyjne polskich sztuk współczesnych
- 1984 – dyplom honorowy z okazji XXXV-lecia Międzynarodowego Instytutu Teatralnego (ITI) oraz XXV-lecia jego polskiego ośrodka w uznaniu wybitnych osiągnięć popularyzujących w świecie polską sztukę teatralną
- 1987 – Zasłużony dla Kultury Narodowej
- 1989 – Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski
- 1993 – "Kowadło", nagroda krakowskiej Kuźnicy za wybitny wkład w rozwój sztuki teatru
- 1993 – honorowa Odznaka ZAiKS-u
- 2000 – tytuł Honorowego Obywatela Miasta Łodzi
- 2002 – doktorat honoris causa Uniwersytetu Łódzkiego
[ edytuj ] Źródła
- Kazimierz Dejmek w serwisie Culture.pl
- Kazimierz Dejmek w bazie filmpolski.pl
|
||||||||||
|
||||||||||
| Erdogan krytykowany za groźby wydalenia Ormian |
|
Turecki premier RecepTayyip Erdogan znalazł się w krzyżowym ogniu krytyki po tym, gdy zagroził w BBC przymusowym wydaleniem z Turcji Ormian, którzy przebywają tam nielegalnie.
|
| Brytyjczycy przemaszerują pod portretem Stalina? |
|
Orkiestra RAF-u i oddział walijskiej straży 9 maja w Moskwie wezmą udział w paradzie zwycięstwa z okazji 65. rocznicy zakończenia drugiej wojny światowej; przedefilują pod portretem Stalina - pisze na swym portalu dziennik "Daily Mail".
|
| Rosja chce objąć 25 proc. rynku energii nuklearnej |
|
Rosja powinna kontrolować co najmniej 25 proc. światowego rynku w sferze budowy i obsługi elektrowni jądrowych - oświadczył premier Władimir Putin. Zapowiedział też zainwestowanie w tym roku 6 mld dolarów w rozwój energii nuklearnej w kraju.
|
| Aukcja domeny sex.com wstrzymana |
|
Licytacja domeny sex.com, uważanej do niedawna za najdroższą na rynku, która miała się odbyć w czwartek w Nowym Jorku, została zablokowana przez wierzycieli firmy Escom, do której adres należy. Obawiali się oni, że aukcja nie zwiększy wartości domeny.
|
| Kumulacja w Lotto. Sprawdź wyniki losowań |
|
W czwartkowym losowaniu Lotto do wygrania były 3 mln zł. Podajemy wyniki wszystkich losowań.
|