Biblia Brzeska
Z Wikipedii
| Biblia Brzeska | |
|---|---|
| Pełna nazwa | Biblia święta, podsłuchy tho iest, działki w szczawnicy Księgi Starego y Nowego Zakonu, szkoły policealne właśnie z Żydowskiego Greckiego y Łacińskiego, sypialnie nowo na Polski ięzyk, depilacja laserowa z pilnością y wiernie wyłożone. |
| Inne nazwy | Biblia Radziwiłłowska, suknie ślubne Biblia Pińczowska |
| Skrót(y) | BB |
| Kanon | Protestancki |
| Język | Polski |
| Opublikowanie kompletnego przekładu | 1563 |
| Tłumacz(e) | Grzegorz Orszak , pozycjonowanie i optymalizacja Pierre Statorius, fotele z masażem Jean Thenaudus, monitoring Jan Łaski , stoły Jerzy Szoman , sypialnie Jakub Lubelczyk , szczawnica Szymon Zacjusz (Żak), kamery Andrzej Trzecieski , szczawnica Marcin Krowicki , soczewki kontaktowe Grzegorz Pawełtach i inni |
| Źródła przekładu | Oryginały hebrajskie i greckie (przede wszystkim) oraz Wulgata |
| Wydawca pierwszego wydania | Bernard Wojewódka |
| Przynależność religijna | Protestantyzm |
| Wersja online | Nowy Testament |
| Ewangelia Jana 3:16 | |
| Abowiemci Bóg tak umiłował świat, łóżka iż Syna swego jednorodzonego dał, 436xayyal8 aby wszelki kto wierzy weń nie zginął, Zakopane apartamenty lecz aby miał żywot wieczny. | |
| Kalwinizm | |||
|---|---|---|---|
 |
|||
| Krzyż hugenocki | |||
|
|||
|
|||
|
|||
|
|||
|
|||
|
|||
|
|||
| Portal protestancki | |||
Biblia Brzeska (nazwa pochodzi od miejsca wydania; inne nazwy: Biblia Radziwiłłowska – od nazwiska fundatora i Biblia Pińczowska – od miejsca dokonania tłumaczenia) – drugi (po katolickiej Biblii Leopolity ) przekład całości Pisma Świętego na język polski , dokonany przez polskich kalwinów w 1563 . Jest to jednocześnie jeden z pierwszych na świecie nowożytnych przekładów całej Biblii z języków oryginalnych: hebrajskiego i greckiego (posiłkowano się także wersją łacińską ). Wcześniej od Biblii Brzeskiej powstały np. Biblia Lutra ( 1534 ) czy Biblia genewska ( 1560 ).
Spis treści |
[ edytuj ] Opis
Jest zatytułowana:
Biblia święta, tho iest, Księgi Starego y Nowego Zakonu, właśnie z Żydowskiego Greckiego y Łacińskiego, nowo na Polski ięzyk, z pilnością y wiernie wyłożone.
Ma wymiary 255 na 401 mm, zawiera starannie wykonane drzeworyty na stronie tytułowej i w części starotestamentowej . Tekst jest drukowany dużymi gotyckimi czcionkami, a przypisy i objaśnienia (na brzegach i na dole stron)- drobniejszą czcionką .
Rozpoczyna się dedykacją dla króla Zygmunta II Augusta , która zawiera pochwałę studiowania Biblii, informacje o przekładzie, streszczenie, spis treści oraz tablicę, wskazującą jak czytać Biblię przez cały rok. Po raz pierwszy podaje numerację wersetów.
Przekład jest staranny i precyzyjny, wierny oryginałowi (zastosowano nowatorską metodę oddawania sensu zdań, a nie tłumaczenia "słowo w słowo"). Napisana jest piękną XVI-wieczną polszczyzną o wysokim poziomie artystycznym i literackim. Język jej jest zwięzły, potoczysty i bogaty literacko.
Krytyka tekstu Biblii Brzeskiej opierała się na fakcie, że do przekładu posłużono się również łacińską Wulgatą a także przekładem francuskim (stąd udział w tłumaczeniu Thenaudusa).
[ edytuj ] Historia
Zgodnie z zaleceniem Jana Kalwina , Biblia musiała być czytana w języku ojczystym. Z tego powodu również polscy protestanci potrzebowali własnego tłumaczenia Biblii. Nowy Testament wydany w 1552 przez Jana Seklucjana w Królewcu był niewystarczający. Mało dokładna (bo oparta na średniowiecznym przekładzie) była katolicka Biblia Leopolity (Szarffenbergów) z 1561 .
Problemem nowego polskiego przekładu zajął się w 1557 ewangelicki synod małopolski we Włodzisławiu , gdzie powołano w tym celu specjalną komisję. Na synodzie w Pińczowie - głównym ośrodku Reformacji polskiej, w roku 1559 wyznaczono jako tłumaczy wybitnych teologów : Grzegorza Orszaka , rektora szkoły pińczowskiej, Pierre Statorius 'a z Thionville i Jean Thenaudus 'a z Bourges we Francji . W 1560 r. dołączyli do nich: Jan Łaski , Jerzy Szoman , pastor-poeta Jakub Lubelczyk , Szymon Zacjusz , Andrzej Trzecieski , Marcin Krowicki , Grzegorz Pawełtach , Franciszek Stankar i inni. Po 3 latach (od 1557 ) ukończono przekład Pięcioksięgu , a po następnych 3 latach prace zakończono.
Prace nad przekładem od maja 1560 finansował książę Mikołaj Radziwiłł Czarny (koszt wyniósł około 3000 czerwonych złotych), a patronował im właściciel Pińczowa - Mikołaj Oleśnicki .
Wydrukowana w Brześciu Litewskim w nakładzie około 500 egzemplarzy przez Bernarda Wojewódkę 4 września 1563 . Stała się podstawowym dziełem w zborach ewangelickich na terenie Litwy i Korony (było wówczas 720 zborów, z tego 251 reformowanych i 64 braci czeskich ). Nie wydano jej ponownie w całości; częściowe wznowienia wydano w 1564 w Brześciu ( Psałterz ), 1580 i 1593 w Wilnie ( Nowy Testament ) oraz 1585 w Toruniu ( Ewangelie i Dzieje Apostolskie ). Inne polskie tłumaczenia całości Biblii ukazały się dopiero znacznie później ( ariańska Biblia Nieświeska Szymona Budnego w 1572 i katolicka Biblia Wujka w 1599 ).
Jednak syn fundatora Biblii Brzeskiej, konwertowany przez jezuitów na katolicyzm Mikołaj Krzysztof Radziwiłł (Sierotka) , jako pokutę za "grzechy ojca-heretyka" postanowił wykupić i zniszczyć wszystkie egzemplarze Biblii Brzeskiej. Mimo wydania na ten cel ogromnej sumy 5000 czerwonych złotych, udało mu się zniszczyć nie wszystkie, ale większość biblii, które uroczyście spalił na rynku w Wilnie . Pozostałe egzemplarze zostały zniszczone w okresie kontrreformacji ; ocalało zaledwie 20 do 40 sztuk.
W 1926 r. jeden egzemplarz przekazano do zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie ; inne (uszkodzone w różnym stopniu) obecnie znajdują się w muzeach lub bibliotekach uniwersyteckich ( Archiwum Główne Akt Dawnych , Muzeum Ziemi Wieluńskiej (Dział Historii), Muzeum Podlaskie w Białymstoku (Biblioteka), Biblioteka Uniwersytetu Zielonogórskiego , Uniwersytet w Poznaniu , Ossolineum we Wrocławiu ), Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna w Rzeszowie oraz w zbiorach kościelnych i prywatnych.
W 2003 r. Kalwin Publishing wydał uwspółcześnioną transkrypcję Biblii Brzeskiej. Przed publikacją całości, w 2000 r., w Wydawnictwie Duch Czasów opublikowano Brzeski Nowy Testament.
[ edytuj ] Zobacz też
[ edytuj ] Linki zewnętrzne
- Biblia Brzeska Nowego Testamentu on-line
- Biblia Brzeska on-line ze zbiorów Wielkopolskiej Biblioteki Cyfrowej
- Biblia Brzeska on-line ze zbiorów Polskiej Biblioteki Internetowej
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
| RMF: 12-latek zmarł podczas zawodów sportowych |
|
Tragedia podczas turnieju halowej piłki nożnej w szkole podstawowej w Zadzimiu w Łódzkiem. Uczeń V klasy szkoły w Zygrach nagle stracił przytomność. Mimo reanimacji chłopca nie udało się uratować.
|
| Symboliczne obchody Dnia Powolności |
|
We Włoszech obchodzono w poniedziałek, na ogół symbolicznie i w klimacie zabawy, Dzień Powolności. Ustanowiło go przed trzema laty włoskie Stowarzyszenie Sztuki Życia Bez Pośpiechu.
|
| Ukraina: Studenci nie chcą "ukrainożercy" w roli ministra oświaty |
|
Studenci Ukrainy zachodniej wszczęli akcję przeciwko nowemu ministrowi oświaty Dmytro Tabacznykowi, domagając się jego dymisji.
|
| T-shirt z niewłaściwym napisem powodem kłopotów |
|
Władze londyńskiego lotniska Gatwick przeprosiły brytyjskiego pasażera, który miał kłopoty z powodu koszulki z napisem "Wolność albo śmierć". Służby bezpieczeństwa kazały mu ją przewrócić na lewą stronę, gdyż - jak twierdziły - napis zawierał groźbę.
|
| Premier Fico oskarża prezydenta Węgier o chęć rozbicia Słowacji |
|
Słowacki premier Robert Fico oskarżył prezydenta Węgier Laszlo Solyoma, że chce rozbić Słowację, występując z postulatem, by tamtejsi Węgrzy uczyli się w szkole słowackiego wyłącznie jako języka obcego.
|